Last Updated on 29/07/2025 by adminfjala
29 prill 1945 – Lufta e Dytë Botërore
Më 29 prill 1945, trupat amerikane të Divizionit të 45-të të Ushtrisë së SHBA hynë në një nga vendet më të errëta të historisë moderne: kampin e përqendrimit Dachau, pranë Mynihut, në Gjermani. Ky kamp, i pari i ndërtuar nga regjimi nazist në vitin 1933, kishte shërbyer për më shumë se 12 vjet si model dhe simbol i sistemit të përndjekjes, torturës dhe shfarosjes sistematike të armiqve të regjimit.
Fillimisht i menduar si një vend për të burgosur kundërshtarë politikë – socialistë, komunistë, të krishterë rezistentë – Dachau u shndërrua gradualisht në një makineri vdekjeje ku përfunduan hebrenj, romë, homoseksualë, dëshmitarë të Jehovait dhe të gjithë ata që nazistët i konsideronin “të papërshtatshëm” për shoqërinë gjermane. Më shumë se 200 mijë të burgosur kaluan nëpër portat famëkeqe të kampit me mbishkrimin ironik: “Arbeit macht frei” – “Puna të çliron”.
Kur amerikanët mbërritën në Dachau, ajo që panë ishte përtej çdo përfytyrimi: trupat e pajetë të të burgosurve të uritur, vagonë trenash të mbushur me kufoma, dhe mijëra njerëz gjysmë të gjallë, të rraskapitur, që mezi qëndronin në këmbë. Tronditja që përjetuan ushtarët ishte aq e madhe, saqë disa prej tyre reaguan duke ekzekutuar rojet SS të kampit në vend, një episod që mbetet objekt debatesh historike edhe sot.
Çlirimi i Dachau-t nuk ishte vetëm një akt ushtarak – ishte një zbulim i tmerrshëm i realitetit të Holokaustit, një dëshmi e gjallë e gjenocidit dhe mizorive të kryera nën sundimin nazist. Ai shënoi fillimin e përballjes së botës me të vërtetën rreth kampeve të përqendrimit dhe solli në vëmendjen ndërkombëtare nevojën për drejtësi dhe për mos-harrim.
Dachau mbeti aktiv deri në ditët e fundit të Luftës së Dytë Botërore dhe kur u çlirua, brenda tij ndodheshin mbi 30 mijë të burgosur të mbijetuar. Sot, kampi është kthyer në një memorial dhe muze, si kujtesë e përhershme e asaj që ndodh kur njerëzimi humb ndjeshmërinë dhe kur ideologjia errëson ndërgjegjen.
Çlirimi i Dachau-t është një nga momentet më domethënëse të fundit të luftës – një përballje e botës së lirë me ferrin që ishte fshehur pas telave me gjemba.