Last Updated on 30/10/2026 by EL
Kanadaja dhe Bashkimi Evropian synojnë të përfundojnë deri në qershor 2027 negociatat për një status të ri anëtarësimi të asociuar të Kanadasë në bllokun evropian. Lajmi u bë i ditur të premten nga kryeministri kanadez Mark Carney, pas një samiti dypalësh të zhvilluar në Montreal.
Statusi i propozuar, që nuk ka precedent dhe nuk parashikohet në traktatet e BE-së, synon të afrojë më shumë dy aleatët në tri fusha: politikat, programet dhe qeverisjen. Megjithatë, mënyra se si do të funksionojë konkretisht kjo marrëdhënie mbetet ende për t’u negociuar.
Përpara samitit, Gjermania kundërshtoi përdorimin e termit “anëtar i asociuar” gjatë negociatave për deklaratën e përbashkët. Në tekstin përfundimtar u përdor formulimi “partneritet gjithnjë e më i ngushtë”. Megjithatë, Carney duket i vendosur të ndjekë planin për këtë formë të re marrëdhënieje me BE-në.
“Ne po punojmë për partneritetin më të thellë të mundshëm, pa arritur deri në anëtarësimin e plotë, duke pasur parasysh pozicionin tonë gjeografik, me Kanadanë që do të bëhet anëtarja e parë e asociuar e Bashkimit Evropian”, deklaroi Carney në konferencën përmbyllëse të samitit.
“Në muajt e ardhshëm do të përcaktojmë përmbajtjen, përmasat dhe shtrirjen e plotë të kësaj forme të re anëtarësimi”, shtoi ai.
Në krah të tij ishte presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, e cila në shtator befasoi kryeqytetet evropiane duke propozuar që Kanadaja të bëhej anëtarja e parë e asociuar e unionit. Ideja nuk ishte diskutuar gjerësisht paraprakisht me vendet anëtare.
Carney, i cili ishte i pranishëm gjatë prezantimit të propozimit, fillimisht u tregua i rezervuar për ta mbështetur atë, për shkak të shqetësimeve mbi ndikimin që një marrëveshje e tillë mund të kishte në sovranitetin e Kanadasë.
Të premten, megjithatë, ai mbrojti hapur përdorimin e këtij termi.
“Sot ne po ecim drejt anëtarësimit të asociuar të Kanadasë dhe po nisim një aleancë të re për të ardhmen, e cila do të sjellë rezultate tani dhe në të ardhmen, së bashku me vende që ndajnë të njëjtat vlera. Ky është vetëm fillimi”, u shpreh kryeministri kanadez.
Von der Leyen renditi disa përfitime konkrete që mund të sjellë marrëveshja, përfshirë integrimin e plotë të Kanadasë në programet Horizon dhe Erasmus, si dhe mundësinë e përfitimit nga kredia mbështetëse prej 90 miliardë eurosh për Ukrainën.
Samiti shënoi gjithashtu zgjerimin e bashkëpunimit në tregtinë digjitale, energji, lëndët e para kritike, superkompjuterët, inteligjencën artificiale dhe teknologjinë satelitore.
“Koncepti i një anëtari të asociuar është një territor i paeksploruar, por ne kemi ambicien, besimin dhe kreativitetin për ta ndërtuar së bashku”, deklaroi Von der Leyen.
Ajo theksoi se kjo marrëveshje nuk synon të krijojë një aleancë kundër vendeve të tjera, por të forcojë bashkëpunimin mes partnerëve.
Komisioni Evropian dhe qeveria kanadeze do të zhvillojnë një takim të përbashkët në pranverë për të konkretizuar propozimin. Më pas, Carney pritet të marrë pjesë në samitin e liderëve të BE-së në qershor, ku synon të përmbyllë negociatat.
Megjithatë, ende nuk është e qartë se si do të ratifikohet kjo marrëveshje në nivel evropian. Carney ka deklaruar më herët se propozimi do t’i nënshtrohet edhe një votimi në parlamentin kanadez.
I pyetur për kundërshtimin e Gjermanisë, Von der Leyen shmangu një përgjigje të drejtpërdrejtë, duke thënë se ekziston një mbështetje e gjerë mes vendeve anëtare për afrimin e mëtejshëm të Kanadasë me unionin.
Kancelari gjerman Friedrich Merz ishte i pari që hodhi idenë e një statusi “anëtari të asociuar” në kuadër të aspiratave të Ukrainës për t’u bashkuar me BE-në. Kievi e refuzoi këtë mundësi, duke këmbëngulur për anëtarësim të plotë.
Zyrtarë të Komisionit Evropian dyshojnë se kundërshtimi i Berlinit ndaj nismës së Von der Leyen lidhet me faktin se Merz e konsideron këtë ide si një propozim të tijin.
“Do të kishim dashur të diskutonim për anëtarësim të plotë, por kjo është e pamundur. Ne e dimë këtë”, tha Von der Leyen, duke iu referuar traktateve të BE-së, të cilat e kufizojnë anëtarësimin e plotë vetëm për shtetet evropiane.
Ajo shtoi se tashmë ka nisur një proces intensiv pune për të përcaktuar kuadrin e kësaj marrëdhënieje të re dhe për t’i dhënë përmbajtje konkrete propozimit.
Ndërkohë, presidenti i Këshillit Evropian, António Costa, i cili përfaqëson qëndrimin e përbashkët të vendeve të BE-së, shmangu përdorimin e termit “anëtar i asociuar”, duke iu përmbajtur formulimit të deklaratës së përbashkët për një “partneritet gjithnjë e më të ngushtë”.
“Marrëdhënia jonë është kaq e veçantë, saqë duam të krijojmë diçka të re, përtej një marrëdhënieje të thjeshtë asociimi”, deklaroi Costa.
“Partneriteti ynë do të jetë më i afërti, më i thelli dhe më unik i këtij lloji”, përfundoi ai.