Rusia tha të hënën se ishte ende duke pritur një përgjigje zyrtare nga Shtetet e Bashkuara, ndaj propozimit të Presidentit rus Vladimir Putin, për të vazhduar t’i përmbahen së bashku traktatit të fundit ruso-amerikan të kontrollit të armëve, New START, i cili skadon në më pak se dy muaj.
Traktati, në fuqi deri më 5 shkurt, vendos një kufi për numrin e kokave bërthamore që Shtetet e Bashkuara dhe Rusia mund të vendosin, si dhe për vendosjen e raketave dhe bombarduesve me bazë tokësore dhe nëndetëse që mund t’i mbajnë ato.
Në shtator, Putin propozoi që ata t’i përmbaheshin vullnetarisht kufizimeve të përcaktuara nga Traktati (i Ri) Strategjik për Reduktimin e Armëve mbi armët bërthamore strategjike të dislokuara për një vit. Trump tha në tetor se kjo tingëllonte “si një ide e mirë”.
“Kemi më pak se 100 ditë para se të skadojë START i Ri”, tha Sergei Shoigu, sekretari i Këshillit të Sigurisë së Rusisë. “Po presim një përgjigje”, shtoi ai para gazetarëve gjatë një vizite në Hanoi.
Propozimi i Moskës është një mundësi për të ndaluar “trendin shkatërrues” që po zhvillohet aktualisht në kontrollin e armëve bërthamore.
Kontrolli i armëve bërthamore në rrezik Rusia dhe Shtetet e Bashkuara së bashku posedojnë më shumë se 10,000 koka bërthamore, ose 87 për qind të arsenalit bërthamor të botës. Kina është fuqia e tretë më e madhe bërthamore me rreth 600 koka bërthamore, sipas Federatës së Shkencëtarëve Amerikanë.
Traktatet e kontrollit të armëve midis Moskës dhe Uashingtonit u vendosën nga frika e një lufte bërthamore pas Krizës Kubane të Raketave në vitin 1962.
Një transparencë më e madhe në lidhje me arsenalet e njëri-tjetrit kishte për qëllim të zvogëlonte kufirin e keqkuptimeve dhe të ngadalësonte garën e armatimeve.
Sot, me të gjitha fuqitë kryesore bërthamore që kërkojnë të modernizojnë arsenalet e tyre, dhe Rusinë dhe Perëndimin të bllokuar në një bllokim strategjik për më shumë se një dekadë – duke përfshirë zgjerimin e NATO-s dhe luftën e Moskës në Ukrainë – traktatet pothuajse janë shembur, me secilën palë që fajëson tjetrën.
Në Strategjinë e re të Sigurisë Kombëtare të SHBA-së, administrata Trump deklaron se dëshiron të “rivendosë stabilitetin strategjik me Rusinë” – shkurtim për rifillimin e bisedimeve mbi kontrollin strategjik të armëve bërthamore.
Rose Gottemueller, e cila ishte negociatorja kryesore e SHBA-së për New START, vuri në dukje në një artikull për Shoqatën e Kontrollit të Armëve këtë muaj se do të ishte e dobishme për Uashingtonin të zbatonte traktatin së bashku me Moskën.
“Për SHBA-në, përfitimi i këtij veprimi do të ishte blerja e më shumë kohës për të vendosur se çfarë të bëjë në lidhje me rritjen e vazhdueshme kineze pa pasur nevojë të shqetësohet për rritjen e re ruse në të njëjtën kohë”, vuri në dukje Gottemueller. m.p.