Më 6 dhe 7 nëntor 1985, Kolumbia përjetoi njërën nga ngjarjet më të përgjakshme dhe dramatike në historinë e saj moderne. Guerilët e Lëvizjes së 19 Prillit (M-19), një grup i majtë rebel që kishte lindur në vitet ’70 me pretendimin për të luftuar korrupsionin dhe padrejtësitë politike, sulmuan dhe morën peng Pallatin e Drejtësisë në Bogotá, duke hapur një kapitull të zi në marrëdhëniet midis shtetit dhe rebelëve.
Sulmi mbi Pallatin
Në mëngjesin e 6 nëntorit, 35 anëtarë të M-19, të armatosur rëndë, hynë me forcë në Pallatin e Drejtësisë, ndërtesa ku ndodhej Gjykata e Lartë e Kolumbisë dhe ku po zhvillohej një seancë gjyqësore e rëndësishme që lidhej me Presidentin Belisario Betancur. Rebelët shpallën se po vepronin “në emër të popullit” dhe kërkuan që presidenti të dilte publikisht për të “dhënë llogari për krimet e qeverisë”.
Në ndërtesë ndodheshin më shumë se 300 persona – gjyqtarë, punonjës, sekretarë dhe vizitorë. Brenda pak minutash, pallati u kthye në një arenë lufte. Guerilët zunë pozicionet në katet e sipërme, ndërsa forcat e ushtrisë kolumbiane rrethuan ndërtesën, duke marrë urdhër për ta rimarrë me çdo kusht.
Rrethimi dhe tragjedia
Pas orësh të tëra përleshjesh, ushtria nisi një ofensivë të plotë me tanke, artileri të lehtë dhe helikopterë. Ndërtesa u përfshi nga flakët, pasi luftimeve iu shtuan shpërthime dhe zjarr nga brenda. Zjarri shkatërroi një pjesë të madhe të arkivave gjyqësore dhe dokumenteve të rëndësishme të shtetit.
Rezultati ishte katastrofik:
U vranë 115 persona, përfshirë 11 gjyqtarë të Gjykatës Supreme.
Midis viktimave ishin edhe presidenti i Gjykatës, Alfonso Reyes Echandía, dhe disa nga juristët më të shquar të vendit.
Dhjetëra pengje dhe punonjës u dogjën të gjallë ose u zhdukën pa gjurmë.
Sipas raportimeve të mëvonshme, disa prej të mbijetuarve u zhdukën pasi dolën të gjallë nga ndërtesa, duke u marrë nga ushtria për “hetim” dhe nuk u panë më kurrë. Kjo shkaktoi akuza të rënda për shkelje të të drejtave të njeriut nga ana e forcave shtetërore.
Qëllimet dhe pasojat politike
M-19 deklaroi se synimi i tyre ishte të detyronin qeverinë të mbante një gjyq publik ndaj presidentit Betancur për prishjen e marrëveshjeve të paqes dhe për mungesën e reformave sociale. Por mënyra e dhunshme e veprimit dhe reagimi brutal i ushtrisë çuan në një masakër të pashembullt.
Pas ngjarjes, qeveria e Kolumbisë akuzoi M-19 për terrorizëm dhe shpalli fundin e çdo dialogu politik me grupet e armatosura. Por, paradoksalisht, kjo tragjedi i dha një shtysë të re debatit mbi përgjegjësinë e shtetit dhe nevojën për paqe.
Në vitet në vijim, shumë prej drejtuesve të M-19 u dorëzuan dhe morën pjesë në procesin e pajtimit kombëtar, që kulmoi me disolucionin e grupit në vitin 1990 dhe kthimin e tij në një lëvizje politike legale.
Trashëgimia e dhimbshme
Masakra e Pallatit të Drejtësisë mbetet një plagë e hapur në kujtesën kolumbiane. Ajo simbolizon dështimin e dyanshëm — të guerilëve që zgjodhën dhunën dhe të shtetit që reagoi me shkatërrim total, duke humbur jetët e shumë të pafajshmëve.
Sot, çdo 6 nëntor, Kolumbia përkujton viktimat e asaj dite të zezë, ndërsa familjet e të zhdukurve vazhdojnë të kërkojnë të vërtetën dhe drejtësinë, në një vend që ende përpiqet të pajtojë plagët e historisë së tij të dhunshme.
Përgatiti: L.Veizi
