Last Updated on 13/09/2025 by adminfjala
13 shtator 1968
Shqipëria ishte një nga anëtarët themelues të Traktatit të Varshavës, i krijuar më 14 maj 1955 si kundërpeshë ndaj NATO-s dhe si mekanizëm ushtarak i kontrolluar nga Bashkimi Sovjetik. Përmes këtij traktati, vendet socialiste të Evropës Lindore lidhnin mbrojtjen e tyre kolektive dhe strukturat e komandës ushtarake.
Megjithatë, marrëdhëniet midis Tiranës dhe Moskës nisën të përkeqësoheshin shpejt pas vdekjes së Stalinit. Qëndrimi i Enver Hoxhës kundër politikave të destalinizimit të Hrushovit, përplasjet mbi çështjet ideologjike, si dhe divergjencat mbi politikën e jashtme, çuan në një prishje të plotë të marrëdhënieve politike dhe ekonomike me Bashkimin Sovjetik në vitin 1961. Pas kësaj, Shqipëria praktikisht nuk mori më pjesë në mbledhjet e Traktatit të Varshavës, megjithëse formalisht vijonte të mbetej anëtare.
Kriza e vitit 1968
Ngjarja që e bëri të pashmangshme shkëputjen përfundimtare ishte pushtimi sovjetik i Çekosllovakisë, më 21 gusht 1968, kur tanket e Traktatit të Varshavës, përveç atyre rumune, hynë në Pragë për të shtypur reformat demokratizuese të njohura si Pranvera e Pragës. Ky veprim u dënua ashpër nga udhëheqja shqiptare, e cila e quajti akt agresioni dhe shkelje flagrante të sovranitetit të një vendi socialist.
Në këtë klimë, Shqipëria njoftoi tërheqjen zyrtare nga Traktati i Varshavës, duke e bërë atë vendin e vetëm që u largua ndonjëherë nga ky aleancë ushtarake.
Pasojat për Shqipërinë
Dalja nga Traktati i Varshavës më 1968 kishte pasoja të thella:
Shqipëria u distancua përfundimisht nga blloku lindor i dominuar nga Moska.
U forcua orientimi politik dhe ideologjik drejt Kinës së Mao Ce Dunit, që në atë periudhë shihej si aleati i vetëm i besueshëm.
Regjimi i Enver Hoxhës e përdori këtë hap për të theksuar kursin e tij të izolimit, duke e paraqitur Shqipërinë si vendin e vetëm “vërtet të pavarur” socialist.
Struktura ushtarake e vendit u orientua drejt mbrojtjes vetjake, me theks te mobilizimi popullor dhe ndërtimi i fortifikimeve (bunkerizimi i mëvonshëm).
Një akt unik në historinë e Luftës së Ftohtë
Ndërsa vendet e tjera të Evropës Lindore mbetën nën ombrellën ushtarake të Moskës deri në vitin 1991, Shqipëria ishte e vetmja që u shkëput zyrtarisht nga Traktati i Varshavës që në vitin 1968. Ky vendim shënoi një kthesë historike, duke izoluar më tej vendin, por edhe duke e vendosur Tiranën në një pozicion unik në hartën gjeopolitike të kohës.
Dëshiron që këtë ta përpunoj më tej në formë dossier analitik (me kronologji, theks te pasojat ushtarake, politike dhe ndërkombëtare), apo ta mbaj në këtë formë narrative-historike?
Përgatiti: L.Veizi