Last Updated on 16/06/2025 by adminfjala
Sot, në Parlamentin Europian nuk u diskutua lidhur me tensionet Izrael-Iran. E dërguara e new.fjala.al/, Monada Mehmetaj, raporton lidhur me këtë heshtje të institucionit më të rëndësishëm evropian.
Nga Monada Mehmetaj, Strasbourg
Në një javë kur tensionet në Lindjen e Mesme rrezikojnë të përshkallëzohen në një përplasje të madhe me pasoja të pakthyeshme, institucionet europiane duket se po qëndrojnë në heshtje.Konkretisht, Parlamenti Europian i mbledhur këtë javë në sesionin plenar në Strasburg nuk ka përfshirë asnjë diskutim mbi konfliktin e përshkallëzuar midis Izraelit dhe Iranit në axhendën e tij zyrtare. Në një moment kur rajoni ndodhet në prag të një konflikti të ri shumëplanësh që përfshin edhe Hezbollahun në Liban dhe milicitë pro-iraniane në Irak, mungesa e reagimit politik të Parlamentit Europian është e dukshme dhe shqetësuese.
Në të kaluarën, Parlamenti Europian ka treguar shpesh një reagim të shpejtë ndaj zhvillimeve ndërkombëtare:rezoluta për agresionin rus në Ukrainë, dënimi i dhunës në Sudan, apo reagimi ndaj goditjes së grushtit të shtetit në Niger janë shembuj të freskët. Në rastin aktual të Izraelit dhe Iranit, heshtja nuk është vetëm mungesë simbolike, por përfaqëson një boshllëk të thellë në pozicionimin e Bashkimit Europian në një krizë që ndikon drejtpërdrejt në stabilitetin ndërkombëtar.
Tensionet mes Izraelit dhe Iranit janë përshkallëzuar ndjeshëm që pas sulmit ajror mbi konsullatën iraniane në Damask në fillim të prillit, ku u vranë disa gjeneralë të Gardës Revolucionare. Irani u përgjigj me një sulm të koordinuar me raketa dhe drone mbi territorin izraelit një ngjarje që përbën përshkallëzimin më serioz të marrëdhënieve të tyre që nga vitet ‘80. Ndërkohë, kufiri verior i Izraelit me Libanin është kthyer në një zonë aktive luftimi, me shkëmbime zjarri të përditshme ndërmjet Forcave të Mbrojtjes Izraelite dhe Hezbollahut. Për herë të parë që prej vitit 2006, liderët ushtarakë izraelitë po flasin publikisht për një luftë të hapur në Liban.
Perte Parlamenti Europian nuk ka reaguar?
Përgjigjja nuk është e thjeshtë. Një arsye e mundshme është ndarja politike brenda vetë institucionit. Në Parlamentin aktual, i sapozgjedhur më 9 qershor 2025, ekuilibrat janë më të ndjeshëm se kurrë: një valë rritjeje e partive të djathta dhe euroskeptike ka lëkundur shumicën tradicionale të qendrës së djathtë dhe të majtës. Në këtë kontekst, një debat mbi konfliktin Izrael–Iran një temë që politizon fort grupet e ndryshme mund të shndërrohej në një arenë përplasjeje ideologjike.
Për disa grupe politike, çdo kritikë ndaj Izraelit shihet si mbështetje për forcat ekstremiste në rajon. Për të tjerët, çdo heshtje ndaj bombardimeve në Gaza ose aksioneve ushtarake në Liban shihet si tradhti ndaj vlerave humanitare. Në këtë ngërç ideologjik, PE mund të ketë zgjedhur të mos marrë pozicion për momentin.
Por a është kjo një “heshtje strategjike”, siç e quajnë disa analistë? Apo thjesht mungesë e kurajos politike?
Në të dy rastet, rezultati është i njëjtë: BE rrezikon të shfaqet si një aktor pasiv në një krizë ndërkombëtare që ka pasoja të drejtpërdrejta për të. Paqëndrueshmëria në Lindjen e Mesme ka qenë gjithmonë e lidhur me valë migracioni, radikalizim të grupeve ekstremiste, rritje të çmimeve të energjisë dhe tensione diplomatike. BE, si bllok ekonomik dhe politik, nuk ka luksin të qëndrojë jashtë kësaj loje.
Në të kaluarën, për shembull në vitin 2015, reagimi i ngadaltë i institucioneve europiane ndaj krizës siriane solli pasoja afatgjata nga kriza e refugjatëve, deri tek rritja e forcave politike populiste që shfrytëzuan frikën e qytetarëve. A mund të përsëritet ky skenar nëse konflikti mes Izraelit dhe Iranit degjeneron më tej?
Përfaqësues të Këshillit të Europës kanë dalë me deklarata për de-eskalim dhe respektim të ligjit ndërkombëtar. Asambleja Parlamentare e Këshillit të Europës e ka diskutuar pjesërisht çështjen në sesione të mëparshme. Por Parlamenti Europian, që ka peshë politike dhe simbolike më të drejtpërdrejtë, është ende i heshtur.
Një aspekt tjetër i mungesës së reagimit është ai diplomatik: BE ka interesa të shumta në rajon, përfshirë marrëdhënie të ndërlikuara tregtare dhe diplomatike me Iranin, Izraelin, por edhe vendet e Gjirit dhe Turqinë. Një deklaratë e papërgatitur ose e njëanshme mund të rrezikojë dialogun që BE përpiqet të ruajë në të gjitha frontet. Prandaj, disa ekspertë besojnë se heshtja aktuale është pjesë e një “mature të qëllimshme” diplomatike.
Por në një botë ku heshtja interpretohet si qëndrim, mungesa e zërit të BE-së është vetvetiu një mesazh.
Në këtë kontekst, roli i mediave bëhet edhe më i rëndësishëm. Ndryshe nga lufta në Ukrainë, e cila dominoi titujt për muaj me radhë dhe aktivizoi reagime të menjëhershme institucionale, përshkallëzimi në Lindjen e Mesme ka marrë më pak hapësirë në median europiane. Diskursi publik është më i fragmentuar dhe i ndarë, çka ndikon drejtpërdrejt në presionin ndaj përfaqësuesve politikë.
A është kjo një çështje e ndjeshme që kërkon trajtim me kujdes? Po. Por kujdesi nuk është njësoj me pasivitetin. Parlamenti Europian duhet të ndërmarrë veprime – qoftë edhe për të zhvilluar një debat të hapur, për të dëgjuar grupet politike dhe për të dërguar një sinjal se është i vetëdijshëm për rrezikun e konfliktit.
Në fund të fundit, Parlamenti Europian nuk është thjesht një sallë e debati politik: është një simbol i demokracisë europiane dhe i përfaqësimit të qytetarëve. Nëse ky institucion nuk ka guximin të përballet me temat e vështira ndërkombëtare, kush tjetër do ta bëjë?
Heshtja, në raste të tilla, nuk është neutrale. Është zgjedhje politike. Dhe kur vjen fjala për luftë, paqe dhe dinjitet njerëzor, kjo zgjedhje ka pasoja.
Në vend të një heshtjeje të gjatë, ndoshta Europa ka nevojë për një zë të kthjellët: jo për të gjykuar, por për të ndërmjetësuar, për të kuptuar dhe për të vepruar.
Në Strasburg, ndërkohë që kriza Izrael–Iran ndizet çdo ditë më shumë, mungesa e saj në axhendën e Parlamentit Europian nuk është thjesht një detaj teknik. Është një pasqyrë e sfidave të thella që përballon vetë Bashkimi Europian në raport me rolin e tij global. Dhe është një ftesë e hapur për reflektim dhe për veprim./kb