Një studim i ri sugjeron se nuk është vetëm sasia e kohës që kalojmë ulur ajo që ndikon në shëndetin e trurit, por edhe mënyra se si e përdorim atë kohë. Sipas hulumtimit të publikuar në American Journal of Preventive Medicine, aktivitetet sedentare “pasive” si shikimi i televizorit mund të lidhen me një rrezik më të lartë për zhvillimin e demencës, ndërsa aktivitetet që angazhojnë mendjen mund të kenë efekt mbrojtës.
Studimi ndoqi mbi 20 mijë të rritur në Suedi për gati 20 vite. Pjesëmarrësit, të moshës 35 deri në 64 vjeç në fillim, raportuan se sa kohë kalonin ulur dhe çfarë aktivitetesh kryenin. Gjatë periudhës së studimit, 569 prej tyre u diagnostikuan me demencë.
Rezultatet treguan një dallim të qartë mes aktiviteteve “pasive” dhe atyre “aktive” mendërisht. Aktivitetet pasive përfshijnë shikimin e televizorit ose dëgjimin e muzikës pa ndërveprim, ndërsa aktivitetet aktive përfshijnë leximin, zgjidhjen e puzzle-ve, punët kreative apo përdorimin e kompjuterit në mënyrë interaktive.
Sipas studiuesve, zëvendësimi i një ore aktiviteti pasiv me një orë aktiviteti aktiv mendor lidhej me rreth 7% ulje të rrezikut për demencë. Ndërsa kombinimi i aktivitetit mendor me atë fizik mund të ulë rrezikun deri në 11%.
Ekspertët shpjegojnë se truri përfiton nga sfidat mendore, pasi ato ndihmojnë në ruajtjen e lidhjeve nervore dhe në ndërtimin e asaj që quhet “rezervë njohëse”. Në të kundërt, aktivitetet që nuk kërkojnë përqendrim mund të çojnë në ulje të stimulimit të trurit me kalimin e kohës.
Megjithatë, studiuesit theksojnë se ky është një studim vëzhgues dhe nuk provon drejtpërdrejt shkak-pasojë. Është e mundur që personat me funksion më të mirë njohës të zgjedhin natyrshëm aktivitete më sfiduese mendërisht.
Ekspertët rekomandojnë që njerëzit të përfshijnë më shumë aktivitete që angazhojnë trurin në përditshmëri, si leximi, lojërat strategjike, mësimi i aftësive të reja apo ndërveprimi social. Gjithashtu, theksohet rëndësia e aktivitetit fizik, gjumit cilësor dhe një stili jetese të shëndetshëm për ruajtjen e funksionit njohës në afatgjatë.
Mesazhi kryesor: jo e gjithë koha para ekranit është e dëmshme, por është e rëndësishme që ajo të mos jetë “pa mendim”./mxh