Drama fituese e çmimeve e Olga Bragës kap tensionet mbytëse të një familjeje teksa lufta afrohet – duke gjetur shkëndija butësie mes kërcënimit në rritje.
Kate Wyver
Drama e re e zymtë e Olga Bragës, fituese e çmimit ndërkombëtar të dramaturgjisë të Theatre503, është një portret i ashpër i luftës në Ukrainë. Kjo vënie në skenë e ndërtuar me zgjuarsi dhe e ngjeshur fort kapet pas çasteve para pushtimit të plotë rus të Donbasit në vitin 2022, ndërsa Braga krijon një mikrokozmos të errët të luftës brenda një shtëpie të ngushtë ukrainase.
Çdo element i kësaj shfaqjeje, herë-herë e mbingarkuar, punon fort, me tensionet tashmë të larta brenda familjes që shtohen ndërsa kërcënimi i jashtëm i pushtimit rus afrohet. Regjisori Anthony Simpson-Pike përdor me ambicie skenën e vogël në shfaqjen e tij të parë si drejtor artistik, ndërsa skenografia e Niall McKeever shtiret si e thjeshtë vetëm për t’u copëtuar në mënyrë mbresëlënëse kur nis pushtimi.
Ëndrrat janë tashmë të thërrmuara kur njohim personazhet. Jack Bandeira lëviz në skenë si Sashko, një i ri me sy të etur, sapo i liruar nga një burg rus. I dëshpëruar të mos u lëshojë asnjë pëllëmbë pushtuesve, ai përplaset me të atin e tendosur, Seryogën (Philippe Spall), i cili është i gatshëm t’u përmbahet rregullave ruse nëse kjo do të thotë të mbijetojë. Në një dramë me maskilizëm dhe supe të ngritura – që herë pas here degjeneron në përplasje me britma – çastet më të bukura janë ato të butësive të vogla. Kur Sashko i kërkon të dashurës moldave të të atit, Mariankës (e luajtur me një ngrohtësi pajtuese nga Sasha Syzonenko), ta mësojë si ta shqiptojë saktë emrin e saj, supet e tyre mbështeten te njëri-tjetri në një moment të rrallë intimiteti.
Trashëgimia ka rëndësi në këtë shtëpi. Flitet për ukrainas “me gjak të pastër”, për fqinj që nuk janë të mirëpritur për shkak të vendit ku kanë lindur, e jo atij ku kanë jetuar gjithmonë (Steve Watts i hareshëm dhe Liz Kettle flirtuese sjellin një lehtësim të shkurtër, por të domosdoshëm, si fqinj dashamirës). Urgjenca e dramës ngadalësohet nga rrëfimet folklorike të Sashkos për të qetësuar mbesën e heshtur dhe vigjilente të një fqinje, ndërsa aty pranë një armë drejtohet mbi rrugën e familjes, me Bandeirën dhe Spall-in që shfaqen edhe si ushtarë roje në një shtëpi të braktisur. Këta personazhe dytësorë e zgjerojnë hapësirën e dramës, por edhe e shtrijnë zemrën e saj; ata janë disi të skicuar hollë për të përfshirë gjithë veprimin, pa kohë të mjaftueshme për të ndier dhimbjen individuale.
Në rrëfimet e Sashkos shpjegohet çfarë do të thotë të kesh një vdekje të mirë, e jo të kotë. Duke paraqitur shëmtinë e rastësishme të luftës, “Donbasi” na kujton se kjo shpresë e vogël është vetëm një tjetër histori që i tregojmë vetes për të vazhduar përpara.
Burimi: theguardian.com/ Përgatiti për botim: L.Veizi