Last Updated on 01/09/2025 by adminfjala
Në orët e para të mëngjesit të 1 shtatorit 1939, pa ndonjë shpallje formale lufte, Gjermania naziste nën drejtimin e Adolf Hitlerit, nisi një ofensivë të fuqishme kundër Polonisë, duke shënuar fillimin zyrtar të Luftës së Dytë Botërore.
Plani i sulmit: Blitzkrieg
Strategjia e përdorur nga gjermanët ishte ajo që më vonë do të bëhej famëkeqe në Evropë: Blitzkrieg (lufta rrufe) — një taktikë ushtarake që përfshinte përdorimin masiv të:
Forcave të blinduara (tanke),
Aviacionit luftarak (Luftwaffe),
Trupave të këmbësorisë së pajisura mirë, për të përparuar shpejt dhe për të thyer linjat mbrojtëse të armikut.
Brenda ditëve të para, frontet lindore dhe perëndimore të Polonisë u përfshinë nga sulmet, me Varshavën që u bombardua rëndë. Polonia, ndonëse kishte një ushtri të madhe dhe të disiplinuar, nuk kishte përgatitje të mjaftueshme teknologjike për t’u përballur me një luftë moderne të këtij lloji.
Sulmi nga Lindja – Bashkimi Sovjetik
Më 17 shtator 1939, në përputhje me një marrëveshje sekrete të nënshkruar më parë me Gjermaninë (Pakti Molotov-Ribbentrop), Bashkimi Sovjetik i Jozef Stalinit pushtoi Poloninë nga lindja. Ky akt shënoi ndërprerjen përfundimtare të rezistencës polake, e cila tashmë përballej me një luftë në dy fronte.
Polonia u nda midis Gjermanisë dhe Bashkimit Sovjetik, sipas ndarjes së dakordësuar në marrëveshjen sekrete të paktit.
Reagimi ndërkombëtar
Britania e Madhe dhe Franca, aleatë të Polonisë, i shpallën luftë Gjermanisë më 3 shtator 1939, por për muaj të tërë nuk ndërmorën veprime ushtarake serioze – kjo periudhë u quajt më vonë “Lufta e Rreme” (Phoney War).
Ndërhyrja e tyre në terren erdhi shumë vonë për të ndihmuar Poloninë, e cila kapitulloi brenda një muaji, më 6 tetor 1939.
Pasojat për Poloninë
Polonia u zhduk sërish nga harta si shtet i pavarur dhe u ndarë brutalisht midis dy fuqive totalitare.
Filloi një periudhë e gjatë terrori dhe represioni, veçanërisht nga ana e Gjermanisë naziste, e cila:
ekzekutoi mijëra intelektualë dhe oficerë polakë,
dëboi miliona njerëz,
dhe krijoi getot hebraike, si ajo në Varshavë, që do të çonin drejt Holokaustit.
Nga ana tjetër, në territorin e pushtuar nga sovjetikët, mijëra oficerë polakë u vranë në masakrën e Katyn-it dhe u kryen deportime të shumta në Siberi.
Hapja e një lufte botërore
Kjo pushtim ishte fillesa e një konflikti që do të përfshinte të gjithë botën dhe do të zgjaste deri më 1945:
Lufta përfshiu më shumë se 100 milionë njerëz nga mbi 30 vende,
Shkaktoi vdekjen e rreth 65 milionë njerëzve,
Dhe përfundoi me kapitullimin e Gjermanisë më 8 maj 1945, dhe më vonë të Japonisë, pas bombardimeve bërthamore në Hiroshima dhe Nagasaki.
Trashëgimia e 1 Shtatorit 1939
1 Shtatori në Poloni dhe në shumë vende të botës përkujtohet si Dita e Fillimit të Luftës së Dytë Botërore, një kujtesë e fuqishme e rrezikut të ekspansionizmit dhe ideologjive totalitare.
Mësimet nga ky sulm kanë mbetur themelore për historinë moderne: rëndësia e mbrojtjes së sovranitetit, nevoja për bashkëpunim ndërkombëtar dhe rreziqet e neglizhimit të agresionit.
Përgatiti: L.Veizi