Përgatiti: Leonard Veizi
Më 26 janar 1945, në dimrin më të egër të Luftës së Dytë Botërore, Ushtria e Kuqe nisi një nga operacionet më vendimtare në frontin lindor: rrethimin e Ushtrisë së Katërt Gjermane pranë qytetit Heiligenbeil, në Prusinë Lindore. Ajo që filloi si një manovër strategjike për të prerë rrugët e tërheqjes, u shndërrua brenda pak javësh në një katastrofë ushtarake për Wehrmacht-in, që do të përfundonte me shkatërrimin pothuajse të plotë të një prej formacioneve më të rëndësishme gjermane, dy muaj më vonë.
Prusia Lindore
Prusia Lindore nuk ishte thjesht një territor periferik. Ajo përfaqësonte zemrën simbolike të militarizmit prusian dhe një bastion historik të shtetit gjerman. Humbja e saj kishte peshë jo vetëm ushtarake, por edhe morale. Për Adolf Hitlerin, mbajtja e Prusisë Lindore ishte detyrim ideologjik; për komandantët sovjetikë, thyerja e saj ishte çelësi për të hapur rrugën drejt Berlinit.
Në janar 1945, pas ofensivës së fuqishme Vistula–Oder, forcat sovjetike të Frontit të 2-të dhe të 3-të Bjellorus kishin përparuar me shpejtësi marramendëse. Ushtria e Katërt Gjermane, nën komandën e gjeneralit Friedrich Hoßbach (dhe më pas të Friedrich-Wilhelm Müller), u gjend gjithnjë e më e izoluar, e shtyrë drejt bregut të Detit Baltik, mes qyteteve Königsberg dhe Heiligenbeil.
26 janari
Më 26 janar, njësitë e Ushtrisë së Kuqe arritën të presin korridorët kryesorë të komunikimit dhe furnizimit. Rrethimi u bë fakt i kryer. Rreth 200 mijë ushtarë gjermanë mbetën të bllokuar në një zonë të ngushtë, pa thellësi mbrojtjeje, nën sulme të pandërprera artilerie dhe aviacioni sovjetik.
Kushtet ishin çnjerëzore. Temperatura binte nën zero, furnizimet ushqimore dhe municionet pakësoheshin çdo ditë, ndërsa urdhrat nga Berlini ishin të prerë: asnjë tërheqje. Hitleri refuzoi kategorikisht çdo ide çarjeje ose evakuimi të organizuar, duke e dënuar Ushtrinë e Katërt në një luftë shkatërruese mbijetese.
Civilët mes dy zjarreve
Rrethimi i Heiligenbeil-it nuk ishte vetëm tragjedi ushtarake. Dhjetëra mijëra civilë gjermanë, që po përpiqeshin të largoheshin drejt perëndimit, u gjendën të bllokuar mes frontit dhe detit. Evakuimet detare përmes Baltikut – pjesë e Operacionit Hannibal – shpëtuan shumë jetë, por shpesh nën bombardime dhe në kushte kaotike. Për shumë të tjerë, rrethimi nënkuptoi uri, të ftohtë dhe vdekje.
Dy muaj agoni
Nga fundi i janarit deri në mars 1945, rrethimi u shndërrua në një luftë shteruese. Ushtria e Kuqe shtrëngonte gradualisht unazën, duke copëtuar mbrojtjen gjermane në xhepa gjithnjë e më të vegjël. Përpjekjet gjermane për kundërsulme lokale dështuan njëra pas tjetrës.
Më 29 mars 1945, rezistenca e organizuar e Ushtrisë së Katërt Gjermane pushoi së ekzistuari. Një pjesë e vogël e trupave arriti të evakuohej me anije; shumica u vranë ose ranë rob. Prusia Lindore ishte praktikisht e humbur.
Paralajmërimi i fundit
Shkatërrimi i Ushtrisë së Katërt pranë Heiligenbeil-it ishte më shumë se një humbje taktike. Ai shënoi kolapsin përfundimtar të mbrojtjes gjermane në lindje dhe tregoi qartë se Reich-u i Tretë po hynte në fazën e tij të fundit. Rruga drejt Berlinit ishte e hapur.
Më 26 janar 1945, kur rrethimi nisi, fundi i luftës ishte ende disa muaj larg. Por në akujt e Prusisë Lindore, fati i Gjermanisë naziste ishte, në thelb, i vulosur.