I nxjerrë me ngut në të njëjtin vit me blockbuster-in Prince of Thieves, ky film britanik i errët luftoi me dimrin, motin e keq dhe sëmundjet kronike – dhe ende qëndron fort sot
Matthew Davey
Tridhjetë e pesë vite më parë, dy filma mbi legjendën e Robin Hood-it – hajduti që u merr të pasurve për t’u dhënë të varfërve – u përballën në kinematë botërore; dhe të gjithë e dimë kush fitoi: superproduksioni me buxhet të madh i Kevin Costner, Robin Hood: Prince of Thieves. Por çfarë ndodhi me tjetrin?
Ai quhej thjesht Robin Hood, me regji të John Irvin dhe me Patrick Bergin në rolin kryesor, përkrah një Uma Thurman ende para famës së Pulp Fiction, në rolin e Maid Marian.
“Ishte shumë një film më vete, me synimin për t’i dhënë një shkelm të mirë versionit të Kevin Costner-it, nëse mundnim,” thotë Irvin, sot 85 vjeç. “Studioja donte të niste menjëherë, sepse donte të dilte përpara Costner-it.”
Ironikisht, ky Robin Hood ndoshta nuk do të ekzistonte fare po të mos ishte versioni tepër i amerikanizuar i Costner-it, i publikuar dy muaj pas filmit të Irvin në vitin 1991.
Përpara se të emërohej drejtues i 20th Century Fox në vitin 1989, producenti amerikan Joe Roth kishte zhvilluar një projekt për Robin Hood-in. I paaftë për ta marrë projektin me vete te Fox, ai përfundoi te Warner Bros. dhe u kthye në Robin Hood: Prince of Thieves. Kështu, Roth miratoi shpejt një film rival, me Irvin të vendosur në karrigen e regjisorit, pasi ky i fundit kishte fituar vëmendje të madhe me miniserinë e famshme Tinker Tailor Soldier Spy me Alec Guinness.
“Nuk u përfshiva në atë rrëmujë, thjesht ula kokën dhe punova. Politikat ia lashë producentëve dhe drejtuesve,” thotë Irvin.
Xhirimet tre-mujore nisën në tetor 1990, me pjesën kryesore të realizuar në Peckforton Castle – një rezidencë viktoriane e ndërtuar në stil mesjetar – si dhe në minierat e kripës aty pranë dhe gjelbërimin e dendur të Gwynedd në veri të Uellsit.
“Produksioni ishte i vështirë. Ftohtë dhe lagështirë. Ishte dimër, ndaj Robin Hood nuk mund të ishte në ‘Anglinë e Gëzuar’. Pemët ishin të zhveshura, kështu që askush nuk mund të fshihej apo të zinte pritë,” kujton Irvin.
“Rastësisht, gjetëm në Cheshire, pranë kështjellës, një rrjet të tërë minierash kripe. Mendova se ishte perfekte, sepse ishte nëntokë. Ishte përpjekja ime për të dhënë një version më të ndershëm të Robin Hood-it në Mesjetë. Në kohën kur po realizohej filmi kishte protesta kundër taksës së votimit në Angli. Ka një rrymë të fshehtë anti-Thatcherizmi në film, gjë që u vu re nga disa kritikë. U përpoqëm, pa qenë tepër të drejtpërdrejtë, ta bënim relevant për Anglinë e Thatcher-it. Ishte subversiv, por në një mënyrë të hollë dhe me nuanca.”
Subjekti i filmit ndjek personazhin e Bergin-it, një njeri i pyllit që sfidon sundimin norman në Anglinë e shekullit XII, të mishëruar nga Jeroen Krabbé dhe aktori i njohur i filmave aksion Jürgen Prochnow. Ky i fundit rivalizon gjithashtu me Robin Hood-in për dashurinë e Maid Marian-it të interpretuar nga Thurman.
Qasja më intime e Irvin ndaj legjendës bëri që Bergin të zhytej plotësisht në rol, në të njëjtin vit kur ai luajti bashkëshortin abuziv të Julia Roberts në thriller-in Sleeping with the Enemy.
Është çudi që Bergin arriti ta përfundonte filmin, pasi vuante nga koliti kronik gjatë xhirimeve.
“Ai ishte aq i sëmurë sa shpesh na duhej të përdornim dublantë,” thotë Irvin. “Nuk mund t’ia tregonim studios, sepse ai nuk e kishte deklaruar problemin në formularin e sigurimit. Duhej ta mbanim shumë sekret.”
“Mendoj se Patrick Bergin bëri një punë fantastike,” shton ai. “Më habit fakti që ai nuk shpërtheu vërtet dhe të bëhej një figurë e rëndësishme si Liam Neeson. Kishte një prezencë të vërtetë. E takova në Los Angeles para rreth tre vitesh dhe nuk foli fare për aktrimin. Ishte shumë më i interesuar për grupin e tij muzikor, Patrick Bergin and the Spirit Merchants.”
Në atë kohë, Thurman, vetëm 20 vjeçe, njihej më së shumti për rolin e saj në dramën historike Dangerous Liaisons. Irvin thotë se ajo ishte konsideruar fillimisht për një rol në Robin Hood: Prince of Thieves, ndaj ai nxitoi ta merrte si protagonisten e tij.
“Mendova se ishte perfekte. Në atë kohë sapo ishte martuar me Gary Oldman. Ai rrinte i fshehur në hije. Nuk shfaqej kurrë, por unë e shihja tek fshihej.”
Robin Hood u publikua në kinema ndërkombëtarisht, por në SHBA pati premierë si një film televiziv treorësh në maj 1991. Kritika e priti ngrohtë, por shumë shpejt u mbulua nga suksesi i filmit rival të Kevin Costner-it, i publikuar një muaj më vonë. Filmi i Costner-it arkëtoi afro 400 milionë dollarë në mbarë botën dhe u kthye në blockbuster-in e verës së atij viti.
“Më kujtohet që rreth një vit më vonë po flisja me një drejtues të Warner Bros dhe ai më tha: ‘Ju morët kritikat, por ne morëm publikun.’”
Irvin shton: “Mendoj se filmi qëndron shumë mirë edhe sot. Historia e Robin Hood-it duket sikur është e thurur në psikikën tonë kombëtare. Kur ekziston ndjenja e shtypjes, është mirë të kesh një shpëtimtar si Robin Hood-i, dikë që i tregon dy gishtat establishmentit.”