Last Updated on 13/07/2026 by EL
Një studim i ri ka zbuluar një detaj të pazakontë te mbetjet fosile të Homo naledi, një i afërm i largët i njeriut modern që jetoi rreth 335.000–241.000 vjet më parë. Duke analizuar dhëmbët e 20 individëve të gjetur në sistemin e shpellave Rising Star në Afrikën e Jugut, studiuesit nuk gjetën asnjë shenjë të një markuesi proteinik që prodhohet vetëm te meshkujt. Përmes analizës së proteinave të smaltit të dhëmbëve, ekipi kërkoi praninë e proteinës amelogenina-Y, e cila lidhet me kromozomin Y dhe prodhohet vetëm te individët meshkuj. Asnjë nga 20 mostrat nuk e përmbante këtë proteinë, duke ngritur hipotezën se vendi mund të përfaqësojë varrimin e parë të njohur vetëm me femra të një specieje njerëzore jo Homo sapiens.
Sipas studiuesve, ky zbulim mund të ofrojë një këndvështrim të ri mbi sjelljen dhe organizimin shoqëror të Homo naledi, një specie e zbuluar në vitin 2013, e cila kishte një kombinim tiparesh primitive dhe moderne.
Megjithatë, ekziston edhe një shpjegim tjetër. Mungesa e proteinës amelogenina-Y mund të jetë pasojë e një delecioni gjenetik, pra humbjes së gjenit përkatës. Në këtë rast, disa nga individët e analizuar mund të kenë qenë biologjikisht meshkuj, por pa këtë markues proteinik. Një fenomen i tillë është vërejtur, ndonëse shumë rrallë, edhe te njerëzit modernë dhe në të paktën një individ neandertal.
Sipas autorëve, nëse nuk ka pasur një ndryshim gjenetik, mundësia që të 20 individët të ishin rastësisht femra në një popullatë me raport normal mes gjinive është jashtëzakonisht e ulët, vetëm 0,0000954%. Zbulimi hap rrugën për kërkime të reja mbi jetën dhe zakonet mortore të kësaj specieje misterioze./FC