Shkenca po hedh dritë mbi një lidhje të papritur që mund të ndryshojë mënyrën se si e shohim plakjen dhe humbjen e kujtesës. Edhe pse harresa zakonisht i atribuohet degjenerimit të qelizave të trurit, një studim i ri i botuar në revistën prestigjioze “Nature” sugjeron se “fajtori” i vërtetë mund të jetë i fshehur shumë më poshtë: në zorrët tona.
“Autostrada” trur-zorrë: Nervi Vagus
Në qendër të këtij zbulimi është Nervi Vagus, i cili funksionon si një “autostradë” komunikimi që lidh trurin me sistemin tretës, zemrën dhe mushkëritë. Ky nerv regjistron ndjesitë nga organet tona dhe i dërgon në tru.
Sipas shkencëtarëve të Institutit “Arc” në Kaliforni, me kalimin e kohës, ky sistem komunikimi “ndryshket”. Plakja e traktit gastrointestinal aktivizon procese inflamatore që dëmtojnë neuronet e këtij nervi, duke bërë që mesazhet drejt trurit të mos mbërrijnë si duhet. Pasojat? Humbje e kujtesës dhe rënie e aftësive njohëse.
Eksperimenti: Mikrobioma e vjetër “infekton” kujtesën
Për të vërtetuar këtë, kërkuesit transferuan mikrobiomën (bakteret e zorrëve) nga minjtë e vjetër te ata më të rinj. Rezultati ishte befasues: minjtë e rinj filluan të shfaqnin probleme me kujtesën menjëherë pas transferimit.
Shkencëtarët izoluan një bakter specifik, të quajtur Parabacteroides goldsteinii, i cili prodhon molekula inflamatore që “bombardojnë” nervin Vagus. Ky dëmtim arrin deri në Hipokampus, zona e trurit ku formohen dhe ruhen kujtimet tona.
Lajmi i mirë: Procesi është i kthyeshëm!
Pjesa më emocionuese e studimit është se ky proces mund të përmbyset. Kur shkencëtarët ndërhynë për të rregulluar ekuilibrin e baktereve ose përdorën trajtime që stimulojnë nervin Vagus (ngjashëm me disa medikamente moderne si Ozempic), kujtesa e subjekteve u përmirësua ndjeshëm.
Si të mbrojmë kujtesën duke nisur nga tavolina?
Edhe pse studimi u krye te brejtësit, shkencëtarët besojnë se parimi është i njëjtë edhe te njerëzit. Ja disa strategji për të mbajtur trurin të ri përmes zorrëve:
-
Ushqimet e fermentuara: Kosi, dhalla dhe turshitë e shtëpisë janë “karburant” për bakteret e mira.
-
Fibrat: Konsumi i frutave dhe perimeve ndihmon në uljen e inflamacioneve në zorrë.
-
Lëvizja: Aktiviteti fizik stimulon nervin Vagus dhe përmirëson komunikimin trur-trup.
-
Kujdesi me antibiotikët: Përdorimi pa kriter i tyre shkatërron mikrobiomën e shëndetshme.
Përfundimi: Shëndeti i trurit tuaj pas disa dekadave mund të varet nga ajo që po hani sot. Duke u kujdesur për “trurin e dytë” (zorrët), ju po investoni direkt në mbrojtjen e kujtimeve tuaja më të vlyera./et