Çfarë do të ndodhte nëse bllokoheshin ngushticat kryesore detare të botës?

Nga Hormuzi te Suezi, nga Malaka te Bāb el-Mandeb, disa korridore detare janë jetike për ekonominë globale. Nëpërmjet tyre kalojnë çdo ditë nafta, gazi, drithërat, plehrat kimike, mikroçipat dhe lëndët e para që furnizojnë industrinë dhe tregjet në mbarë botën. Por çfarë do të ndodhte nëse këto rrugë strategjike do të mbylleshin për një periudhë të gjatë? Ekspertët paralajmërojnë se një skenar i tillë nuk do të sillte domosdoshmërisht kolapsin e ekonomisë botërore, por do të krijonte një sistem më të kushtueshëm, më pak efikas dhe më të paqëndrueshëm. Pasojat do të ndiheshin në çmimet e energjisë, ushqimeve dhe mallrave të konsumit, ndërsa zinxhirët globalë të furnizimit do të detyroheshin të riorganizoheshin.
Sipas një studimi të publikuar në revistën Nature Communications, rreth 192 miliardë dollarë tregti globale janë të ekspozuara çdo vit ndaj rrezikut të ndërprerjes në 24 ngushticat më të rëndësishme detare. Vetëm sistemi i përbërë nga Bāb el-Mandeb dhe Kanali i Suezit përfaqëson rreth 77% të rrezikut ekonomik global.
Ngushtica e Malakës, mes Malajzisë dhe Indonezisë, përpunon rreth gjysmën e trafikut botëror të mallrave, ndërsa zona e Tajvanit është thelbësore për furnizimin me mikroçipa dhe gjysmëpërçues, pa të cilët shumë industri moderne do të përballeshin me vështirësi serioze. Në rast bllokimi, goditja e parë do të ishte rritja e menjëhershme e çmimeve. Mungesa e naftës, gazit, plehrave kimike, aluminit dhe lëndëve të tjera të rëndësishme do të sillte kosto më të larta për bizneset dhe konsumatorët. Në afat të shkurtër, alternativat do të ishin të kufizuara, ndërsa në periudhë më të gjatë tregjet do të përpiqeshin të gjenin furnizues dhe rrugë të reja transporti. Kriza e Detit të Kuq ka treguar tashmë se çfarë ndodh kur një korridor i rëndësishëm bëhet i pasigurt. Shumë anije kanë shmangur Kanalin e Suezit dhe kanë zgjedhur të rrethojnë Afrikën, duke rritur kohën dhe kostot e transportit. Kjo nënkupton më shumë karburant, më shumë anije në përdorim dhe çmime më të larta për mallrat që arrijnë te konsumatorët. Vendet në zhvillim do të ishin më të goditurat. Sipas studimeve ekonomike, çmimet e ushqimeve mund të rriteshin ndjeshëm në disa vende afrikane dhe aziatike, pasi përmes Hormuzit transportohen jo vetëm energjia, por edhe produkte të domosdoshme për bujqësinë, si amoniaku dhe plehrat kimike. Ndërkohë, disa eksportues të mëdhenj të energjisë dhe lëndëve të para, si SHBA-ja, Rusia, Brazili apo Maroku, mund të përfitonin nga rritja e çmimeve në tregjet ndërkombëtare. Për Evropën, përfshirë Italinë, pasojat do të përktheheshin në energji më të shtrenjtë, inflacion më të lartë dhe ngadalësim ekonomik. Ekspertët paralajmërojnë se rreziku nuk qëndron vetëm te mungesat, por edhe te reagimi i tregjeve dhe qeverive, të cilat mund të kufizojnë eksportet ose të krijojnë rezerva strategjike, duke ushqyer më tej presionin mbi çmimet. Në fund, bota do të përshtatej me realitetin e ri, por me një kosto të konsiderueshme. Tregtia globale do të vazhdonte, por më ngadalë, më shtrenjtë dhe me më shumë pasiguri se kurrë më parë./kb