Last Updated on 09/06/2026 by Kesjana
Diçka po ndodh në thellësitë e Diellit dhe shkencëtarët sapo kanë filluar ta kuptojnë. Një studim i ri nga astronomët e Universitetit të Birminghamit tregon se ylli ynë po pëson një ndryshim të ngadaltë, por të vazhdueshëm në strukturën e tij të brendshme, një proces që ka zgjatur për dekada dhe që duket më i theksuar se kurrë gjatë Ciklit Diellor 25. Studimi, i publikuar në revistën shkencore Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, sfidon idenë se aktiviteti i Diellit mund të kuptohet vetëm duke vëzhguar sipërfaqen e tij. Sipas studiuesve, ndryshimet më të rëndësishme po ndodhin pak poshtë saj.
Për këtë zbulim u përdor rrjeti BiSON (Birmingham Solar Oscillations Network), një sistem me gjashtë observatorë të vendosur në pjesë të ndryshme të botës, i cili monitoron Diellin pa ndërprerje që nga viti 1976. Ashtu si sizmografët që regjistrojnë lëkundjet e Tokës, BiSON mat valët zanore që përhapen brenda Diellit, duke i lejuar shkencëtarët të “shohin” në shtresat e tij të fshehura. Analiza e këtyre valëve, të njohura si oscilacione p-mode, u mundësoi studiuesve të shqyrtonin thellësi të ndryshme nën sipërfaqen diellore dhe të zbulonin se aktiviteti magnetik po ndryshon mënyrën si shpërndahet brenda yllit.
Të dhënat përfshijnë periudhën nga viti 1987 deri në vitin 2025, duke mbuluar ciklet diellore 22 deri në 25. Rezultatet tregojnë se aktiviteti magnetik i Diellit po përqendrohet gjithnjë e më shumë pranë sipërfaqes së tij. Sipas autorit kryesor të studimit, astrofizikanit Bill Chaplin, çdo cikël i ri tregon se fusha magnetike po tërhiqet drejt shtresave më të jashtme, brenda rreth 1.000 kilometrave nga fotosfera, sipërfaqja e dukshme e Diellit. Ky fenomen nuk ishte vënë re më parë përmes vëzhgimit të njollave diellore, të cilat për dekada kanë qenë treguesi kryesor i aktivitetit të yllit tonë.
Një riorganizim i madh i fushës magnetike
Astronomja Sarbani Basu nga Universiteti Yale shpjegon se ky ndryshim nuk lidhet thjesht me dobësimin e fushave magnetike. “Rezultatet sugjerojnë një riorganizim të mënyrës se si aktiviteti magnetik ruhet dhe shpërndahet nën sipërfaqen e Diellit”, thekson ajo. Studiuesit vunë re se ndryshimet e identifikuara në ciklet e mëparshme vazhdojnë edhe sot, ndërsa të dhënat më të fundit nga Cikli 25 kanë zbuluar luhatje edhe më të forta në shtresat sipërfaqësore të Diellit.
Çfarë do të thotë kjo për Tokën?
Ky zbulim ka rëndësi jo vetëm për astronominë, por edhe për jetën moderne. Aktiviteti magnetik i Diellit është burimi i stuhive diellore, shpërthimeve të fuqishme dhe hedhjeve të masës koronale që mund të ndikojnë satelitët, sistemet GPS, komunikimet dhe rrjetet elektrike në Tokë. Nëse struktura e brendshme e Diellit po ndryshon vërtet, modelet aktuale të parashikimit të motit hapësinor mund të kenë nevojë për përditësime të rëndësishme. Shkencëtarët do të vazhdojnë monitorimin gjatë viteve të ardhshme për të kuptuar nëse ky transformim është një prirje afatgjatë apo vetëm një fazë e përkohshme në jetën e yllit që mban gjallë planetin tonë./F.C