Më 12 prill 1945, në një nga momentet më vendimtare të historisë moderne, ndërroi jetë papritur në zyrën e tij në Warm Springs të shtetit të Georgia presidenti i 32-të i Shteteve të Bashkuara, Franklin D. Roosevelt. Ai ishte 63 vjeç. Lajmi tronditi jo vetëm Amerikën, por gjithë botën, e cila ndodhej ende në ethet e Lufta e Dytë Botërore.
Roosevelt kishte qenë figura dominuese e politikës amerikane për më shumë se një dekadë. I zgjedhur për herë të parë në vitin 1932, në kulmin e Depresioni i Madh, ai ndërmori një seri reformash të thella ekonomike dhe sociale të njohura si “New Deal”, që synonin rimëkëmbjen e ekonomisë dhe rikthimin e besimit te shteti. Programet e tij transformuan rolin e qeverisë federale dhe krijuan një model të ri marrëdhënieje mes shtetit dhe qytetarëve.
Udhëheqja e tij u bë edhe më vendimtare gjatë luftës. Pas sulmit japonez mbi Pearl Harbor në dhjetor 1941, Roosevelt e udhëhoqi vendin drejt përfshirjes së plotë në konflikt, duke e shndërruar SHBA-në në një nga forcat kryesore të aleancës kundër fuqive të Boshtit. Ai punoi ngushtë me liderë si Winston Churchill dhe Joseph Stalin për të hartuar strategjitë e luftës dhe për të projektuar rendin e pasluftës.
Vetëm pak muaj para vdekjes, Roosevelt kishte marrë pjesë në Konferenca e Jaltës, ku u diskutuan çështje kyçe për Evropën e pasluftës dhe krijimin e një organizate ndërkombëtare për paqen – që më vonë do të bëhej Kombet e Bashkuara.
Megjithatë, presidenca e tij nuk ka qenë pa polemika. Kritikët kanë vënë në dukje zgjerimin e madh të pushtetit federal dhe vendime të diskutueshme si internimi i qytetarëve amerikanë me origjinë japoneze gjatë luftës. Pavarësisht kësaj, trashëgimia e tij mbetet thelbësore në historinë amerikane.
Roosevelt është një nga të paktët presidentë që u zgjodh katër herë në detyrë, një precedent që më pas çoi në miratimin e amendamentit kushtetues që kufizon mandatin presidencial në dy periudha. Ai renditet shpesh nga studiuesit përkrah George Washington dhe Abraham Lincoln si një nga tre presidentët më të mëdhenj të historisë së SHBA-së.
Vdekja e tij erdhi në një moment kritik, kur fundi i luftës ishte pranë, por ende i pasigurt. Zëvendëspresidenti Harry S. Truman mori menjëherë detyrën, duke u përballur me vendime të vështira që do të përcaktonin jo vetëm fundin e luftës, por edhe fillimin e një epoke të re në marrëdhëniet ndërkombëtare.
Figura e Roosevelt mbetet një simbol i lidershipit në kohë krize – një president që udhëhoqi vendin e tij përmes dy prej sfidave më të mëdha të shekullit XX dhe që la një gjurmë të pashlyeshme në historinë botërore.
Pergatiti: L.Veizi