Në mars të vitit 1918, në kulmin e trazirave që pasuan Revolucionin Bolshevik, Rusia mori një vendim historik që ndryshoi përfundimisht hartën politike të vendit. Qeveria e re revolucionare vendosi të zhvendosë kryeqytetin nga Saint Petersburg në Moscow, duke e bërë këtë të fundit qendrën politike të shtetit të ri bolshevik.
Ky vendim nuk ishte vetëm një ndryshim administrativ. Ai simbolizonte fundin e epokës perandorake ruse dhe lindjen e një rendi të ri revolucionar.
Nga kryeqyteti i carëve në qytetin e revolucionit
Për më shumë se dy shekuj, kryeqyteti i Rusisë kishte qenë Saint Petersburg, qyteti madhështor i themeluar nga Peter the Great në fillim të shekullit XVIII. Ai ishte ndërtuar si një “dritare drejt Evropës”, një metropol modern që simbolizonte ambiciet perëndimore të Perandorisë Ruse.
Por pas shpërthimit të Russian Revolution dhe rënies së monarkisë, situata ndryshoi rrënjësisht.
Kur bolshevikët morën pushtetin në tetor 1917 nën udhëheqjen e Vladimir Lenin, Petrogradi – siç quhej atëherë Shën Petersburgu – ishte ende kryeqyteti formal i vendit. Megjithatë, pozicioni i tij gjeografik pranë kufijve perëndimorë e bënte qytetin shumë të ekspozuar ndaj rrezikut ushtarak.
Lufta dhe rreziku nga fronti gjerman
Në atë kohë Rusia ishte ende e përfshirë në World War I. Ushtritë gjermane kishin përparuar thellë në territoret e ish-perandorisë dhe Petrogradi ndodhej relativisht pranë frontit.
Udhëheqësit bolshevikë kishin frikë se qyteti mund të bjerë në duart e forcave gjermane ose të kundërshtarëve të brendshëm të revolucionit.
Në këto kushte, Lenini dhe qeveria e tij vendosën të zhvendosnin administratën shtetërore në një qytet më të sigurt dhe më të mbrojtur në brendësi të territorit rus.
Zgjedhja ra mbi Moskën.
Rikthimi i një kryeqyteti historik
Moscow kishte qenë kryeqyteti tradicional i Rusisë përpara reformave të Peterit të Madh. Qyteti ishte zemra historike dhe shpirtërore e vendit, me Kremlin si simbol të pushtetit rus.
Më 12 mars 1918, qeveria bolshevike u vendos zyrtarisht në Moskë. Zyrat e shtetit, institucionet dhe udhëheqësit e revolucionit u transferuan në kompleksin e Kremlinit, i cili u kthye në qendrën e pushtetit sovjetik.
Vendimi shënoi fundin e rolit të Petrogradit si kryeqytet dhe njëkohësisht fillimin e një epoke të re për Moskën.
Kryeqyteti i një epoke të re
Nga ai moment, Moska u bë jo vetëm kryeqyteti i Rusisë revolucionare, por edhe qendra politike e shtetit që më vonë do të njihej si Soviet Union.
Pikërisht nga Kremlini u morën vendimet që formësuan historinë e shekullit XX: ndërtimi i shtetit sovjetik, industrializimi i madh, lufta kundër Gjermanisë naziste dhe rivaliteti global me Perëndimin gjatë Luftës së Ftohtë.
Ndërkohë, Petrogradi – që më vonë do të quhej Leningrad – mbeti një qytet i rëndësishëm industrial dhe kulturor, por jo më qendra politike e vendit.
Një vendim që zgjati një shekull
Më shumë se një shekull pas atij vendimi revolucionar të vitit 1918, Moska vazhdon të jetë kryeqyteti i Federatës Ruse.
Zhvendosja e kryeqytetit nga Petrogradi në Moskë nuk ishte thjesht një masë e përkohshme sigurie. Ajo u kthye në një nga vendimet më të rëndësishme politike të epokës së revolucionit, duke rikthyer qytetin e vjetër të carëve në qendrën e pushtetit rus dhe duke e bërë atë një nga metropolet më të rëndësishme politike të botës.
Përgatiti: L.Veizi