Në një sallë gjyqi të mbushur me tensione dhe paragjykime, pikërisht sot 131 vite më parë, nisi një nga kapitujt më të errët të Republikës së Tretë Franceze. Alfred Dreyfus, një kapiten i ri dhe i shkëlqyer i ushtrisë franceze, u dënua për tradhti të lartë. Por, pas mureve të gjykatës, fshihej një e vërtetë shumë më e zymtë: ai nuk ishte një tradhtar, por një kurban i antisemitizmit dhe korrupsionit institucional.
“Tradhtia” që nuk ekzistonte
Gjithçka nisi me një copë letre të gjetur në koshin e mbeturinave të ambasadës gjermane në Paris. Ky dokument, i njohur si “bordereau”, përmbante informacione sekrete ushtarake. Pa prova të qarta dhe me një analizë grafologjike të dyshimtë, gishti u drejtua menjëherë te Alfred Dreyfus.
Fakti që ai ishte i vetmi oficer hebre në Shtabin e Përgjithshëm e bëri atë “shënjestrën perfekte” për një ushtri që kërkonte një fajtor për dështimet e saj.
Një vendim që ndau një komb
Dënimi i 21 dhjetorit ishte vetëm fillimi i një kalvari 12-vjeçar. Dreyfus u dërgua në ishullin famëkeq të “Djallit” në Guajanën Franceze, i izoluar në kushte çnjerëzore. Ndërkohë, në Francë, shoqëria u ça më dysh:
-Dreyfusards: Intelektualët, humanistët dhe mbrojtësit e të drejtave të njeriut që kërkonin drejtësi (të udhëhequr nga shkrimtari i madh Émile Zola).
-Anti-Dreyfusards: Nacionalistët radikalë dhe ushtria, të cilët mbronin “nderin e institucionit” edhe mbi kufomën e të vërtetës.
“J’Accuse…!”
Në historinë e medias, Çështja Dreyfus mbetet momenti kur gazetaria u bë “Pushteti i Katërt”. Letra e hapur e Émile Zola-s, “J’Accuse…!” (Unë Akuzoj), botuar në gazetën L’Aurore, ekspozoi emrat e gjeneralëve që kishin manipuluar provat dhe kishin fshehur fajtorin e vërtetë, Majorin Esterhazy.
Një mësim i përhershëm
Alfred Dreyfus u shpall i pafajshëm vetëm në vitin 1906, pasi kishte humbur vitet më të bukura të jetës në burgun e tmerrshëm.
“Nuk ka asgjë më të tmerrshme sesa një padrejtësi e kryer në emër të ligjit,” – ky është mësimi që na vjen nga Parisi i vitit 1894.
Sot, Çështja Dreyfus nuk është thjesht një ngjarje historike; ajo është një thirrje për zgjim kundër intolerancës, antisemitizmit dhe rrezikut që vjen kur shteti përdor autoritetin e tij për të goditur individin e pambrojtur. Ajo mbetet simboli i luftës së përjetshme mes të vërtetës dhe propagandës.
Fakt interesant
Gjatë ceremonisë së degradimit të tij, përpara se të dërgohej në burg, Dreyfus thirri: “Betoj se jam i pafajshëm! Rroftë Franca! Rroftë Ushtria!”. Edhe pse institucioni e tradhtoi, ai nuk e tradhtoi kurrë besimin te drejtësia.
Përgatiti: L.Veizi