Koloneli britanik Percy Harrison Fawcett kaloi vite duke eksploruar zonat e panjohura të Amazonës. Në vitin 1925, gjatë kërkimit të një qytetërimi të lashtë që e quante Z, ai u zhduk së bashku me të birin dhe një shok të ri. Fati i tyre nuk u zbulua kurrë.
Një ekspeditë pa kthim
Percy Harrison Fawcett ishte një prej eksploruesve më të njohur britanikë të fillimit të shekullit XX. Udhëtimet e tij në Amazonë dhe zhdukja misterioze e vitit 1925 e kthyen në një figurë të legjendës. Ai është përmendur gjithashtu ndër eksploruesit që frymëzuan personazhin e Indiana Jones, arkeologut aventurier të kinemasë.
Fawcett lindi më 18 gusht 1867 në Torquay të Anglisë. Shërbeu në Artilerinë Mbretërore britanike dhe u mor me topografi e hartografi. Në vitin 1906, Shoqëria Mbretërore Gjeografike e dërgoi në Amerikën e Jugut për të hartëzuar një pjesë të kufirit mes Bolivisë dhe Brazilit.
Ky mision do të shënonte fillimin e një lidhjeje që do ta mbante për vite me radhë larg Anglisë.
Në thellësi të amazonës
Fawcett ndërmori disa ekspedita në rajone që në atë kohë njiheshin pak nga gjeografia europiane. U përball me terrene të vështira, sëmundje tropikale, mungesë furnizimesh dhe rreziqe të shumta. Gjatë udhëtimeve mblodhi të dhëna gjeografike dhe hartëzoi zona të gjera të brendësisë së kontinentit.
Por, me kalimin e viteve, interesat e tij shkuan përtej hartografisë. Fawcett u bind se në rajonin e Mato Grosso-s, në Brazil, mund të gjendeshin gjurmët e një qytetërimi të lashtë. Ai e quajti qytetin e imagjinuar Z dhe nisi të kërkonte prova për ekzistencën e tij.
Ideja nuk ishte pa lidhje me kohën. Në Europë qarkullonin prej kohësh rrëfime për qytete të humbura dhe qytetërime të zhdukura në brendësi të Amazonës. Fawcett u mbështet në dokumente të vjetra dhe në interpretimet e tij të burimeve historike, duke e kthyer kërkimin në një objektiv personal.
Lufta e Parë Botërore e ndërpreu përkohësisht veprimtarinë e tij. Pas përfundimit të saj, ai iu rikthye planeve për ekspeditën që do të ishte e fundit.
Nisja e fundit
Në vitin 1925, Fawcett u nis drejt Amazonës me të birin, Jack-un, 21 vjeç, dhe mikun e tij Raleigh Rimmell, gjithashtu 21 vjeç. Synimi ishte të depërtonin në brendësi të Mato Grosso-s dhe të kërkonin gjurmët e qytetit Z.
Grupi u largua nga Cuiabá në prill. Fawcett mbante korrespondencë me familjen dhe u dërgonte letra me të dhëna për itinerarin. Mesazhi i fundit i njohur daton më 29 maj 1925, nga një vend që ai e quante Kampi i Kalit të Ngordhur.
Në letrën e fundit, eksploruesi shprehej optimist për vazhdimin e udhëtimit. Ai nuk e dinte se këto do të ishin fjalët e fundit që do të merrte familja prej tij.
Pas kësaj, gjurmët e tre burrave humbën.
Çfarë ndodhi në xhungël?
Zhdukja e Fawcett-it nxiti shumë ekspedita kërkimore. U përhapën teori të ndryshme: se grupi kishte humbur rrugën, se ishte goditur nga sëmundjet dhe uria, ose se ishte vrarë nga banorë të zonës. Asnjëra nuk u provua përfundimisht.
Një prej versioneve të përhapura lidhet me popullin indigjen Kalapalo, pjesëtarë të të cilit thuhet se i kishin takuar eksploruesit. Sipas rrëfimeve të mëvonshme, ata i kishin paralajmëruar të mos vazhdonin më tej drejt territoreve të rrezikshme. Por Kalapalo-t nuk kanë pranuar se e vranë grupin, dhe fati i tre burrave mbetet i pazgjidhur.
Në vitin 1951 u paraqitën disa mbetje kockore që u pretendua se i përkisnin Fawcett-it. Ekzaminimet e kryera në Britani nuk e mbështetën këtë identifikim. As kërkimet e mëvonshme nuk kanë sjellë prova përfundimtare që të përcaktojnë se ku dhe si vdiqën eksploruesit.
A ekzistonte qyteti z?
Fawcett nuk arriti ta gjente qytetin që kërkonte. Megjithatë, kërkimet arkeologjike të dekadave të fundit kanë treguar se pjesë të Amazonës, të konsideruara dikur të papërshtatshme për vendbanime të mëdha, kanë strehuar shoqëri të organizuara dhe qendra të rëndësishme banimi përpara mbërritjes së europianëve.
Në rajonin e Xingu-t janë identifikuar gjurmë vendbanimesh të mëdha, rrugësh dhe veprash të organizimit të territorit. Këto zbulime nuk provojnë ekzistencën e qytetit Z sipas përshkrimit të Fawcett-it, por tregojnë se historia e popullsive të lashta të Amazonës është shumë më e ndërlikuar nga sa mendohej dikur.
Percy Fawcett u nis për të gjetur një qytet të humbur dhe u zhduk pa lënë një shpjegim përfundimtar. Pothuajse një shekull më vonë, pyetja se çfarë ndodhi me të, me të birin dhe me Raleigh Rimmell-in mbetet pa përgjigje.
Burimet: Marrë nga arkivat e Focus Storia. HISTORY, National Geographic, Smithsonian Magazine. Përgatiti për botim: L. Veizi.