Historia nuk shkruhet me “po sikur”. Megjithatë, pikërisht kjo pyetje ka frymëzuar disa nga romanet më të fuqishme të shekullit XX. Çfarë do të kishte ndodhur nëse Gjermania naziste do të kishte triumfuar? A do të ishte pushtuar Britania? A do të ishte copëtuar Amerika? A do të jetonim sot në një botë krejt tjetër?
Këto pyetje janë në qendër të ukronisë, një zhanër letrar që ndërton histori alternative duke ndryshuar një ngjarje vendimtare të së kaluarës. Në rastin e Luftës së Dytë Botërore, autorët marrin si pikënisje momente reale kur fati i konfliktit mund të kishte marrë një drejtim tjetër dhe ndërtojnë mbi to një realitet të ri.
Ja pesë nga romanet më të njohura që imagjinojnë fitoren e Rajhut të Tretë.
“Atdheu” – Robert Harris (1992)
Një nga romanet më të suksesshme të këtij zhanri. Historia zhvillohet në vitin 1964, në një Evropë të sunduar nga Gjermania naziste. Adolf Hitleri është ende në pushtet dhe Rajhu feston 75-vjetorin e lindjes së tij, ndërsa me Shtetet e Bashkuara zhvillohet një Luftë e Ftohtë e re.
Pika e kthesës është fitorja gjermane në Frontin Lindor kundër Bashkimit Sovjetik. Brenda këtij realiteti alternativ, një hetim kriminal zbulon sekretet më të errëta të regjimit.
“SS-GB” – Len Deighton (1978)
Po sikur Luftwaffe të kishte fituar Betejën e Britanisë në vitin 1940?
Ky është skenari që ndërton Len Deighton. Britania është pushtuar nga trupat gjermane, Londra kontrollohet nga SS-ja dhe qeveria britanike mbijeton vetëm formalisht. Në këtë atmosferë zhvillohet një histori spiunazhi dhe rezistence.
Romani mbështetet mbi një nga momentet më kritike të luftës, kur fitorja gjermane në qiellin britanik do ta kishte bërë të mundur pushtimin e ishullit.
“Dominion” – C. J. Sansom (2012)
Në këtë roman, kthesa historike nuk është ushtarake, por politike.
Autori imagjinon se në vitin 1940 Winston Churchill humbet pushtetin dhe Britania nënshkruan paqe me Hitlerin. Një dekadë më vonë vendi duket ende i pavarur, por në realitet është nën ndikimin e plotë të Rajhut.
Skenari mbështetet në një debat real që zhvillohej në qeverinë britanike, ku një pjesë e kabinetit ishte e gatshme të negocionte me Gjermaninë.
“Njeriu në Kështjellën e Lartë” – Philip K. Dick (1962)
Ky mbetet romani më i famshëm mbi historinë alternative të Luftës së Dytë Botërore.
Philip K. Dick imagjinon një botë ku fuqitë e Boshtit kanë fituar luftën. Shtetet e Bashkuara janë ndarë mes Gjermanisë naziste dhe Japonisë Perandorake, ndërsa kufijtë e botës janë rishkruar sipas interesave të dy fituesve.
Edhe pse më pak realist nga pikëpamja gjeopolitike se romanet e tjera, libri u kthye në një klasik të letërsisë fantastiko-shkencore dhe u ekranizua me sukses si serial televiziv.
“Nata e Svastikës” – Katherine Burdekin (1937)
Shkruar dy vjet përpara shpërthimit të Luftës së Dytë Botërore, ky është ndoshta romani më profetik i listës.
Katherine Burdekin imagjinon një botë 700 vjet pas fitores së nazizmit. Hitleri është shndërruar në një figurë pothuajse hyjnore, shoqëria drejtohet nga një sistem ekstrem patriarkal dhe gratë janë reduktuar pothuajse vetëm në rolin e riprodhimit.
Shumë studiues e konsiderojnë këtë vepër pararendëse të distopive moderne, si “Përralla e Shërbëtores” e Margaret Atwood.
Historia që mund të kishte marrë një tjetër drejtim
Ajo që i bën këto romane bindëse nuk është vetëm imagjinata e autorëve, por fakti se të gjitha nisen nga momente reale kur historia mund të kishte ndryshuar. Beteja e Britanisë, Operacioni “Barbarossa”, debatet politike në Londër apo zhvillimet në Frontin Lindor ishin pika ku fati i luftës nuk ishte ende i vulosur.
Natyrisht, shumica e historianëve vlerësojnë se, pavarësisht sukseseve fillestare të Gjermanisë, avantazhi ekonomik, industrial dhe njerëzor i Aleatëve e bënte një fitore përfundimtare naziste gjithnjë e më pak të mundshme pas viteve 1942–1943.
Megjithatë, këto romane nuk synojnë të rishkruajnë historinë. Ato na kujtojnë se sa të brishta mund të jenë kthesat historike dhe sa ndryshe do të dukej bota nëse vetëm një vendim, një betejë apo një rastësi do të kishte pasur një përfundim tjetër.
Burimi/ focus.it