Në fillim të shekullit XX, kur Europa po përjetonte transformime të mëdha politike dhe shoqërore, në skenë dolën edhe kërkesat për të drejtat e grave. Punëtoret në fabrika, gratë në qytete dhe në fshatra, si edhe intelektualet e kohës nisën të kërkonin një gjë që deri atëherë ishte konsideruar pothuajse e pamundur: barazi në punë, në politikë dhe në jetën shoqërore.
Në këtë klimë të trazuar, në vitin 1910, gjatë zhvillimit të Kongresit të Dytë të Grave Socialiste Ndërkombëtare në Kopenhagë të Danimarkës, u hodh një ide që do të ndryshonte historinë e lëvizjes së grave. Propozimi erdhi nga dy figura të njohura të lëvizjes socialiste gjermane, Rosa Luxemburg dhe Clara Zetkin.
Zetkin, një aktiviste e palodhur për të drejtat e grave dhe redaktore e revistës socialiste për gratë, propozoi që të krijohej një ditë e veçantë ndërkombëtare kushtuar grave. Ideja e saj ishte që çdo vit, në një ditë të caktuar, gratë në të gjitha vendet të mobilizoheshin për të kërkuar të drejtat e tyre: të drejtën e votës, kushte më të mira pune, mbrojtje sociale dhe pjesëmarrje në jetën politike.
Propozimi u prit me entuziazëm nga delegatet e kongresit, ku morën pjesë mbi njëqind gra nga shtatëmbëdhjetë vende të ndryshme. Kongresi e miratoi njëzëri këtë nismë, duke vendosur kështu themelimin e një dite ndërkombëtare që do t’i kushtohej luftës për të drejtat e grave.
Megjithatë, në atë moment nuk u përcaktua një datë e saktë. Festimet e para të Ditës së Grave u organizuan në vitin 1911 në disa vende evropiane si Gjermania, Austria, Danimarka dhe Zvicra. Mijëra gra dhe burra dolën në tubime dhe demonstrata për të kërkuar të drejtën e votës për gratë, mundësi të barabarta në punësim dhe fundin e diskriminimit.
Data 8 mars u lidh më vonë me këtë ditë, veçanërisht pas protestave të grave punëtore në Petrograd gjatë Russian Revolution, kur gratë dolën në rrugë duke kërkuar “bukë dhe paqe”. Kjo protestë shënoi një moment të rëndësishëm në revolucion dhe kontribuoi në përhapjen e datës 8 mars si simbol i luftës për të drejtat e grave.
Me kalimin e dekadave, Dita Ndërkombëtare e Grave u përhap në shumë vende të botës dhe u bë një simbol global i barazisë gjinore. Në vitin 1975, gjatë Vitit Ndërkombëtar të Grave, United Nations e njohu zyrtarisht 8 Marsin si Ditën Ndërkombëtare të Grave, duke i dhënë kështu një dimension edhe më të gjerë ndërkombëtar.
Sot, më shumë se një shekull pas atij propozimi të bërë në Kopenhagë, 8 Marsi nuk është vetëm një festë. Ai mbetet një kujtesë historike për rrugën e gjatë që gratë kanë bërë drejt barazisë dhe një thirrje për të vazhduar përpjekjet për të drejta të plota dhe mundësi të barabarta për gratë dhe vajzat në të gjithë globin.
Në thelb, kjo ditë është simbol i një ideje që lindi nga zëri i grave që refuzuan të mbeteshin në hije — dhe që kërkuan të njiheshin si pjesë e barabartë e shoqërisë.
Përgatiti: L.Veizi