Një fosil i ri rishkruan historinë e Paranthropus: ne, Homo, nuk kishim të bënim fare me zhdukjen e tij.
Chiara Guzzonato
Në rajonin Afar të Etiopisë kemi gjetur fosilin më të vjetër të Paranthropus, një hominin që u zhduk një milion vjet më parë. Vendndodhja e zbulimit, 1 000 km më në veri se mbetjet e mëparshme, na detyron të rishqyrtojmë hipotezat rreth ekzistencës dhe zhdukjes së kësaj gjinie, duke përjashtuar mundësinë që ai thjesht të jetë tejkaluar nga Homo.
«Paranthropus ishte po aq i përhapur dhe i gjithanshëm sa gjinia Homo, dhe zbulimi i ri tregon se mungesa e tij në Afar ishte thjesht një paragjykim në të dhënat fosile», shpjegon Zeresenay Alemseged, koordinatore e studimit të botuar në Nature.
Homininë të fortë
Meqenëse njerëzit dhe shimpanzetë divergjuan midis pesë dhe tetë milionë vjet më parë, paraardhësit tanë evoluan për t’u bërë Homo sapiens rreth 300 000 vjet më parë. Fosilet e gjetura deri më tani na kanë lejuar të identifikojmë 15 lloje homininësh, të cilët normalisht i ndajmë në katër grupe: dykëmbësh fakultativë (si Ardipithecus), dykëmbësh të zakonshëm (Australopithecus), dykëmbësh të detyruar (Homo) dhe homininë të fortë. Kjo kategori e fundit përfshin Paranthropus, dykëmbësh si Australopithecus, por me molarë të mëdhenj e dallues, që i kanë dhënë species P. boisei nofkën “njeriu arrëthyes”.
Nuk ishte faji ynë
Gjëja e çuditshme është se, deri më sot, janë gjetur qindra fosile të Ardipithecus, Australopithecus dhe Homo në rajonin e Afar, por asnjë të Paranthropus. Paleoantropologët kishin paraqitur më parë hipoteza të ndryshme për ta shpjeguar këtë mungesë — nga mundësia që Paranthropus nuk kishte guxuar kurrë të shkonte kaq larg në veri, ndoshta për shkak të dietës së tij të kufizuar, deri te teoria se nuk kishte qenë në gjendje të konkurronte me Homo-n më të gjithanshëm.
Zbulimi në Etiopinë verilindore i një pjese të nofullës së një individi që i përkiste kësaj gjinie, i cili jetoi 2.6 milionë vjet më parë, i hedh poshtë të gjitha këto supozime, duke demonstruar se Paranthropus ishte po aq i përhapur dhe i gjithanshëm sa Homo, dhe se zhdukja e tij ndoshta lidhej me arsye të tjera. Hapi tjetër është të kuptohen cilat ishin këto arsye.