Last Updated on 02/03/2026 by Anisa
Brenda pak më shumë se 100 ditësh, Shtetet e Bashkuara do të bashkëorganizojnë një Kupë Bote në futboll, për të cilën Irani është kualifikuar.
Të shtunën, SHBA-të sulmuan Iranin si pjesë e një operacioni të përbashkët dhe të vazhdueshëm me Izraelin, duke shkaktuar sulme në të gjithë Lindjen e Mesme.
Por, çfarë mund të nënkuptojë konflikti për vendet e përfshira, për FIFA-n dhe për atë që tashmë ishte caktuar të ishte një Kupë Bote shumë e politizuar?
BBC Sport e shqyrton më nga afër.
A do të luajë Irani ende në Kupën e Botës?
Ndeshjet e Iranit në fazën e grupeve në atë që do të jetë Kupa e Botës e katërt radhazi janë kundër Zelandës së Re dhe Belgjikës në Los Angeles, pastaj kundër Egjiptit në Seattle.
Vendi nuk u tërhoq nga gara verën e kaluar kur SHBA-të bombarduan tre objekte bërthamore në vend. Por, pas trazirave aktuale, kreu i federatës së futbollit të Iranit thuhet se ka hedhur dyshime mbi pjesëmarrjen e tyre.
“Me atë që ndodhi… dhe me atë sulm nga Shtetet e Bashkuara, nuk ka gjasa që të mund të presim me padurim Kupën e Botës, por janë krerët e sporteve ata që duhet të vendosin për këtë”, raportohet të ketë thënë Mehdi Taj për televizionin iranian.
Por, pas vrasjes së Udhëheqësit Suprem të Iranit, Ajatollah Ali Khamenei, dhe mes pasigurisë së madhe mbi peizazhin e ardhshëm politik në vend, parashikimi i një vendimi të tillë është i pamundur.
“Për Teheranin, kjo nuk është një luftë e shkurtër 12-ditore apo një raund i përmbajtur përshkallëzimi që mund të ndalet dhe të rivendoset”, tha Dr. Sanam Vakil, drejtoreshë e Programit të Lindjes së Mesme dhe Afrikës së Veriut në organizatën kërkimore për çështjet ndërkombëtare Chatham House.
“Kjo fazë e re e konfliktit është ekzistenciale dhe qartësisht ka të bëjë me mbijetesën e regjimit. Gjithashtu, nuk ka gjasa të përfundojë shpejt.”
FIFA – organi qeverisës botëror i futbollit – ka thënë se po monitoron zhvillimet, por, në këtë fazë, zyrtarët privatisht po thonë se presin që Irani të jetë në Kupën e Botës. Të shtunën, sekretari i përgjithshëm i FIFA-s, Mattias Grafstrom, tha se “fokusi ynë është të kemi një Kupë Bote të sigurt me të gjithë pjesëmarrësit”.
BBC Sport i ka kërkuar FIFA-s të dielën se çfarë do të bënte nëse Irani do të bojkotonte turneun, mes sugjerimeve se ata mund të zëvendësohen me një ekip alternativ nga Konfederata Aziatike e Futbollit (AFC).
Mbi këtë bazë, Iraku, i cili mund të kualifikohej gjithsesi nëpërmjet një play-off kontinental në fund të muajit, ose Emiratet e Bashkuara Arabe, të cilat nuk arritën të kualifikoheshin, do të ishin favoritë për të hyrë në garë.
Ndërkohë, skuadra e grave e Iranit po përgatitet për ndeshjen e tyre të parë të Kupës së Azisë në Australi, me skuadrën që stërvitet siç është planifikuar në Gold Coast të dielën.
AFC tha në një deklaratë se vazhdon të “monitorojë nga afër zhvillimet e fundit në Lindjen e Mesme gjatë kësaj periudhe sfiduese… ne jemi në kontakt të ngushtë dhe të rregullt me ekipin kombëtar të grave të Iranit dhe zyrtarët në Bregun e Artë dhe po ofrojmë mbështetjen dhe ndihmën tonë të plotë”.
Në një konferencë për shtyp para ndeshjes të dielën, trajnerja e Iranit, Marziyeh Jafari, u ndal te futbolli, duke thënë se turneu ishte një shans për të treguar “potencialin e grave iraniane”.
‘Jemi në një territor të panjohur’
Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, vitin e kaluar nënshkroi një urdhër ekzekutiv që u ndalonte shtetasve nga 12 vende – përfshirë Iranin – të hynin në SHBA, duke përmendur një përpjekje për të menaxhuar kërcënimet ndaj sigurisë. Edhe pse lojtarët dhe stafi i trajnerëve të Kupës së Botës janë të përjashtuar, Irani kërcënoi të bojkotonte shortin e dhjetorit në Uashington, pasi disa prej kërkesave për vizë të zyrtarëve të tij u refuzuan.
Por nëse Irani luan, tani ka të ngjarë të ketë edhe më shumë kontroll mbi sigurinë rreth ndeshjeve të ekipit dhe bazës së planifikuar të stërvitjes së skuadrës në Arizona.
Lojërat e vendit në Kupën e Botës 2022 në Katar – përfshirë ato kundër SHBA-së – u zhvilluan në një sfond protestash masive antiqeveritare në Iran.
Gjatë ndeshjes së tyre të dytë kundër Uellsit, pati madje edhe konfrontime midis tifozëve me pikëpamje të kundërta rreth qeverisë së Iranit, dhe duke pasur parasysh shpresat e Trump për ndryshim regjimi në Iran, është e mundur që një skenar i ngjashëm të zhvillohet këtë verë. Los Anxhelosi, ku Irani është planifikuar të luajë dy herë, është shtëpia e një prej komuniteteve më të mëdha iraniane në botë.
«Jemi në një territor të panjohur, pasi jemi pak më shumë se tre muaj larg fillimit të Kupës së Botës dhe vendasit sapo kanë nisur një luftë agresioni kundër një vendi pjesëmarrës», thotë Nick McGeehan i grupit të avokimit për të drejtat e njeriut FairSquare.
“Nëse Irani tërheq ekipin e tij – që duket plotësisht i besueshëm – FIFA ka të ngjarë të marrë frymë lirisht duke pasur parasysh hapësirën për protesta dhe trazira.”
Por edhe nëse Irani mungon, tensionet mund të rriten, veçanërisht duke pasur parasysh se eventi do të ndihmojë në festimin e 250-vjetorit të Deklaratës së Pavarësisë së SHBA-së.
Konflikti filloi vetëm disa ditë pasi zyrtarët e qeverisë amerikane u paralajmëruan se mund të ketë pasoja “katastrofike” për sigurinë nëse 11 qytetet amerikane që presin ndeshje nuk marrin fonde që janë ngrirë për shkak të mbylljes së pjesshme të qeverisë, me përgatitjet që thuhet se janë prapa afatit.
Gjithashtu, ka pasur shqetësime në rritje për përdorimin e oficerëve të agjencisë së Imigracionit dhe Doganave (ICE) në turne, si dhe për një shpërthim dhune të karteleve në fqinjët dhe bashkë-organizatorë të Meksikës. Marrëdhënia midis SHBA-së dhe bashkë-organizatorëve të Kupës së Botës, Kanadasë, është vënë në provë gjithashtu nga vendosja e një sërë tarifash tregtare nga Trump ndaj vendit.
Gjatë fundjavës, Andrew Giuliani – kreu i taskforcës së Shtëpisë së Bardhë për Kupën e Botës – vlerësoi sulmet e Trump ndaj Iranit, duke postuar në mediat sociale se kjo do ta “bënte botën një vend të sigurt”.
“Nesër do të merremi me ndeshjet e futbollit”, shtoi ai. “Sonte festojmë mundësinë [e popullit iranian]për liri.”
Megjithatë, konflikti në Lindjen e Mesme ka të ngjarë të çojë gjithashtu në një shqyrtim të shtuar të presidentit të FIFA-s, Gianni Infantino, për shkak të marrëdhënies së ngushtë që ai ka krijuar me Trump.
Po sikur të jetë “Çmimi i Paqes” i FIFA-s?
Në dhjetor, FIFA i dha Trumpit “Çmimin e Paqes” të parë në ceremoninë e shortit të Kupës së Botës 2026, duke thënë se ai kishte “luajtur një rol kyç” në vendosjen e një armëpushimi midis Izraelit dhe palestinezëve dhe se kishte kërkuar t’i jepte fund konflikteve të tjera.
Në pak javë që nga ajo kohë, SHBA-të kanë ndërmarrë veprime ushtarake në Venezuelë, Nigeri dhe Iran, dhe kanë lënë të kuptohet për operacione të mëtejshme të mundshme në Groenlandë, në Meksikë, bashkë-organizatore e Kupës së Botës, dhe në Kolumbi – një tjetër pjesëmarrëse në turne. Në janar, Trump i tha gjithashtu Kubës të “bëjë një marrëveshje” ose të përballet me pasojat.
Trump e ka mbrojtur me forcë politikën e tij të jashtme, duke këmbëngulur se po vepron në interes të Shteteve të Bashkuara.
Muajin e kaluar, Infantino mbrojti dhënien e “Çmimit të Paqes”, madje duke u shfaqur në takimin e parë të Bordit të Paqes të Presidentit të SHBA-së, ndërsa mbante veshur një kapelë “SHBA” me stemë Trump, të markuar me mbishkrimin “45-47”, në lidhje me mandatin e tij në detyrë.
Vendimi i Trump për të sulmuar Iranin ka marrë mbështetje dhe kundërshtime, por ajo që është e sigurt është se do të çojë në më shumë shqyrtim të vendimit të FIFA-s për t’u bashkuar me të, me kritikët që argumentojnë se kjo rrezikon politizimin e organit qeverisës.
Në janar, 27 politikanë nga Partia Laburiste, Demokratët Liberalë, Partia e Gjelbër dhe Plaid Cymru nënshkruan një mocion në parlament duke u bërë thirrje organeve ndërkombëtare sportive të shqyrtojnë përjashtimin e SHBA-së nga garat e mëdha ndërkombëtare, përfshirë Kupën e Botës. Mocioni tha se ngjarje të tilla “nuk duhet të përdoren për të legjitimuar ose normalizuar shkeljet e së drejtës ndërkombëtare nga shtetet e fuqishme”.
Po atë muaj, një zyrtar nga Shoqata Gjermane e Futbollit tha se ishte koha të shqyrtohej një bojkot i Kupës së Botës 2026 pas veprimeve të Trump.
Kërkesa të tilla tani mund të përsëriten, dhe gjithashtu mund të ketë thirrje nga shtetet e Gjirit që Irani të ndëshkohet për sulmet e tij hakmarrëse në territorin e tyre.
FIFA këmbëngul se, si organizatore e eventeve të futbollit, ka një detyrim statutor për të mbetur neutrale. Në fakt, vitin e kaluar Infantino tha se nuk mund të “zgjidhte problemet gjeopolitike” mes presionit për të sanksionuar Izraelin, pasi një komision hetimor i Kombeve të Bashkuara arriti në përfundimin se vendi kishte kryer gjenocid kundër palestinezëve në Gaza.
Ministria e Jashtme e Izraelit tha se e hodhi poshtë kategorikisht raportin, duke e denoncuar atë si “të shtrembëruar dhe të rremë”.
Disa kritikë besojnë se rregullat e FIFA-s duhet të forcohen në mënyrë që ajo të mund t’i përgjigjet siç duhet ngjarjeve serioze gjeopolitike, dhe kjo nuk është hera e parë që ajo është vënë nën presion për veprimet e një organizatori të Kupës së Botës.
Në vitin 2018, turneu u zhvillua në Rusi pavarësisht se vendi aneksoi Krimenë katër vjet më parë. R
Rusia u ndalua përfundimisht nga FIFA në vitin 2022 për shkak të pushtimit të Ukrainës, pasi një numër vendesh evropiane refuzuan të garonin kundër saj.
Por Infantino kohët e fundit ka thënë se ndëshkimi nuk ka funksionuar dhe se ai dëshiron që të hiqet.
Ajo që është e qartë është se në 48 orët e fundit, ajo që ishte një peizazh politik i ndërlikuar për Kupën e Botës tashmë është bërë edhe më sfiduese./BBC-A.D