Last Updated on 14/07/2026 by Kesjana
Korriku i vitit 1947
Nga Leonard Veizi
A ndodhi vërtet diçka në Roswell në vitin 1947 që ndryshoi historinë moderne të njerëzimit? A ishin “karrocat e zjarrta” të Biblës përshkrime të teknologjive që njerëzit e lashtësisë nuk ishin në gjendje t’i kuptonin? Apo gjithçka është një histori e ndërtuar mbi keqkuptime, sekrete ushtarake dhe imagjinatën njerëzore?
Kanë kaluar afro tetëdhjetë vjet dhe, paradoksalisht, sa më shumë kalon koha, aq më pak bindëse duken përgjigjet përfundimtare…
…Pyetja nëse jemi vetëm në Univers është ndoshta dilema më e madhe filozofike dhe shkencore e kohës sonë. Për dekada ajo ka frymëzuar astronomë, biologë, shkrimtarë, regjisorë dhe miliona njerëz të zakonshëm. Në të njëjtën kohë, ajo ka nxitur një industri të tërë librash, dokumentarësh dhe teorish, ku faktet, hipotezat dhe fantazia shpesh ndërthuren në mënyrë të pandashme.
Sot askush nuk e konsideron më të pamundur ekzistencën e jetës jashtë Tokës. Zbulimi i mijëra ekzoplanetëve potencialisht të banueshëm dhe zhvillimi i astrobiologjisë kanë ndryshuar rrënjësisht mënyrën se si shkenca e shikon Universin. Pyetja nuk është më nëse mund të ketë jetë diku tjetër, por ku dhe në çfarë forme. Por pyetja tjetër mbetet shumë më e ndërlikuar:
A kanë ardhur ndonjëherë këtu?
Gjithçka nisi në Roswell…
Në korrik të vitit 1947, pranë qytetit Roswell në shtetin amerikan të Nju Meksikos, një fermer gjeti mbetje të pazakonta në tokën e tij.
Më 8 korrik, gazeta “Roswell Daily Record” botoi titullin që do të hynte në histori: “Baza Ajrore e Roswell-it ka kapur një disk fluturues.”
Vetëm disa orë më vonë gjithçka ndryshoi. Komanda ushtarake deklaroi se nuk bëhej fjalë për një disk fluturues, por për një balonë meteorologjike.
Në vitin 1994, Forcat Ajrore të Shteteve të Bashkuara publikuan një raport të posaçëm ku shpjegonin se objekti ishte pjesë e Projektit “Mogul”, një program tepër sekret i krijuar për të zbuluar provat bërthamore sovjetike gjatë fillimit të Luftës së Ftohtë.
Tre vjet më vonë, një raport tjetër u përpoq të shpjegonte edhe dëshmitë për “alienë”, duke argumentuar se ato mund të ishin krijuar nga testimet me manekinë antropomorfë të përdorur në eksperimente ushtarake.
Për qeverinë amerikane, çështja konsiderohet e mbyllur. Për opinionin publik, jo. Sepse Roswell nuk u bë i famshëm për atë që u gjet, por për mënyrën se si ndryshuan versionet zyrtare.
Dhe historia na mëson se sa herë institucionet ndryshojnë rrëfimin e tyre, lind dyshimi.
Dëshmitarët dhe kultura e sekretit
Me kalimin e viteve dolën dhjetëra dëshmi nga ish-ushtarakë, banorë të zonës dhe persona që pretendonin se kishin parë materiale të panjohura ose trupa jo njerëzorë. Asnjë prej këtyre pretendimeve nuk është provuar në mënyrë përfundimtare. Megjithatë, asnjëri nuk ka arritur ta mbyllë debatin.
Në qendër të shumë rrëfimeve qëndron Zona 51, baza ushtarake që për dekada nuk pranohej zyrtarisht nga autoritetet amerikane dhe ekzistenca e së cilës u konfirmua publikisht vetëm shumë vite më vonë.
Vetë kjo kulturë e fshehtësisë ka qenë terreni ku teoritë alternative kanë mbijetuar.
Bibla dhe teknologjia
Në vitin 1956, astronomi amerikan Moris K. Xhesup botoi librin “UFO dhe Bibla”, ku propozonte një interpretim krejt të pazakontë të teksteve biblike. Sipas tij, shumë episode që tradicionalisht konsiderohen mrekulli mund të jenë përshkrime të takimeve me teknologji shumë më të avancuar sesa ajo që njerëzit e lashtë ishin në gjendje të kuptonin.
“Karrocat e zjarrta”, dritat qiellore apo vizionet profetike interpretohen si përshkrime primitive të mjeteve fluturuese.
Hipoteza nuk është pranuar nga komuniteti shkencor. Por ajo vazhdon të mbetet një nga teoritë më të diskutuara në literaturën alternative.
Baza Dulce
Një tjetër mister lidhet me bazën e supozuar nëntokësore Dulce, në malin Arçuleta, po në Nju Meksiko. Sipas pretendimeve të ish-inxhinierit Fil Shnajder, aty zhvilloheshin eksperimente sekrete mes njerëzve dhe qenieve jashtëtokësore.
Ai deklaroi se në vitin 1979 kishte ndodhur një përplasje e armatosur nëntokësore. Shnajder u gjet i vdekur disa vite më vonë dhe rrethanat e vdekjes së tij u bënë pjesë e legjendës. Asnjë provë e verifikueshme nuk ka konfirmuar ekzistencën e kësaj baze. Megjithatë, historia vazhdon të qarkullojë.
Shkenca mbetet skeptike
Në vitet 1966-1968, Projekti “Kondon”, i zhvilluar në Universitetin e Kolorados, analizoi mbi dymbëdhjetë mijë raportime për UFO.
Përfundimi ishte i qartë: Nuk kishte prova që të mbështesnin praninë e inteligjencës jashtëtokësore në Tokë.
Studime të tjera në Evropë arritën në përfundime të ngjashme. Megjithatë, një numër i vogël rastesh mbeti pa shpjegim përfundimtar. Dhe pikërisht aty vazhdon të jetojë misteri.
Pentagoni ndryshon tonin
Në vitin 2021, Pentagoni publikoi raportin e parë zyrtar mbi Fenomenet Ajrore të Paidentifikuara (UAP). Raporti nuk konfirmonte praninë e alienëve. Por për herë të parë pranonte se ekzistonte një numër incidentesh që nuk mund të shpjegoheshin me të dhënat në dispozicion. Raportet e mëvonshme kanë ruajtur të njëjtin qëndrim.
Nuk ka prova për teknologji jashtëtokësore. Por as nuk ka shpjegim për gjithçka. Dhe ky është një ndryshim i madh nga mohimet absolute të dekadave të kaluara.
Çfarë na mëson Roswell?
Ndoshta pyetja nuk është nëse alienët kanë ardhur në Tokë. Pyetja është tjetër. Sa të gatshme janë qeveritë të tregojnë gjithçka që dinë?
Historia është plot me sekrete shtetërore që janë bërë publike vetëm pas dekadash. Prandaj skepticizmi është i shëndetshëm. Por po aq i shëndetshëm është edhe skepticizmi ndaj teorive që nuk mbështeten me prova.
Gazetaria nuk ka detyrë të zgjedhë mes besimit dhe mohimit. Ajo ka detyrë të kërkojë transparencë. Sepse e vërteta nuk ka pse të ketë frikë nga pyetjet.
Ajo ka frikë vetëm nga heshtja.
A jemi vetëm?
Ndoshta Roswell nuk ishte vizita e parë e një qytetërimi tjetër. Ndoshta ishte vetëm një aksident ushtarak i mbështjellë me fshehtësi. Por një gjë është e sigurt. Tetëdhjetë vjet më vonë, dosja Roswell vazhdon të jetë më shumë se një histori për një objekt të rrëzuar në shkretëtirë. Ajo është historia e përplasjes mes pushtetit dhe transparencës, mes shkencës dhe imagjinatës, mes asaj që dimë dhe asaj që ende nuk dimë.
Dhe derisa të hapet edhe dokumenti i fundit, Roswell nuk do të jetë thjesht një vend në hartën e Nju Meksikos. Do të mbetet simboli i misterit më të madh të epokës moderne.