Në një dokument të ri strategjik të paraqitur më 5 dhjetor 2025, presidenti Donald Trump theksoi se Shtetet e Bashkuara do të riafirmojnë dominimin e tyre në Hemisferën Perëndimore dhe do të forcojnë praninë ushtarake në Indo-Paqësor. Ai gjithashtu ka përmendur mundësinë e rishikimit të marrëdhënieve me Europën.
Ky dokument bën bërë thirrje rikthim të Doktrinës Monroe, duke e konsideruar këtë rajon si zonën e ndikimit të SHBA-ve dhe ka paralajmëruar Europën për kërcënimin e mundshëm të asimilimit dhe shkatërrimit të civilizimit. Duke u mbështetur në politikën “Amerika e para”, Trump ka theksuar nevojën për një tërheqje nga disa aleanca tradicionale dhe rishikim të mundshëm të rendit botëror pas Luftës së Dytë Botërore.
Megjithatë, ky plan ka ngjallur shqetësime të shumta, sidomos në lidhje me mënyrën si mund të ndikojë në marrëdhëniet me Europën dhe ndikimin e mundshëm në të ardhmen e Kosovës dhe të rajoneve të tjera të ndikuara nga kriza të mëdha. Për vitin 2026, ekspertët parashikojnë se tensionet ushtarake dhe ekonomike do të intensifikohen dhe do të shihen risi të tjera në politikën e sigurisë globale.
Tensionet dhe konfliktet rajonale në 2026
Në vitin 2026, konflikte të reja dhe intensifikimi i luftërave në rajone të ndryshme të botës janë të mundshme, pasi po rritet numri i përplasjeve ushtarake dhe përpjekjeve për dominim territorial.
Në Azi, tensionet midis Shteteve të Bashkuara dhe Kinës do të vazhdojnë të rriten, sidomos rreth Tajvanit dhe Detit të Kinës Jugore, duke bërë që SHBA-të të rrisin praninë ushtarake në rajon, me një mundësi reale për përshkallëzim të situatës.
Një tjetër shqetësim është që Shtetet e Bashkuara mund të ndërmarrin veprime të mëtejshme në Venezuelë, ku regjimi i presidentit Nicolas Maduro është ende në pushtet. Ekspertja Rebecca Lissner, nga Këshilli për Marrëdhënie me Jashtë në Uashington, e sheh këtë si një test të madh për administratën Trump. Çështja e Ukrainës dhe Paqja me Rusinë, një tjetër aspekt i rëndësishëm për vitin 2026, është paqja në Ukrainë.
Pas përpjekjeve të pasuksesshme të Trumpit për të ndërmjetësuar një marrëveshje paqeje, parashikohet që marrëdhëniet ndërkombëtare të tensionohen më tej.
Mbështetësit e politikës së Trumpit mund të vazhdojnë të kërkojnë që Ukraina të heqë dorë nga ambiciet për anëtarësimin në NATO dhe të bëjë lëshime territoriale në favor të Rusisë. Europianët, ndërkohë, janë shumë të shqetësuar nga mundësia e arritjes së një marrëveshje që do të favorizojë interesat e Kremlinit dhe rikthimin e Rusisë si një superfuqi globale apo dhe krijimin e një vakumi sigurie në Lindjen e Europës.
Në vitin 2026, një nga çështjet që mund të rrisë tensionet ndërkombëtare është zhvillimi i situatës në Gaza.
Pas përpjekjeve të Trumpit për ndërmjetësim në Lindjen e Mesme, armëpushimi në Gaza është një nga arritjet më të mëdha të administratës së tij, por paqja afatgjatë mbetet iluzion. Edhe pse përpjekjet për të gjetur zgjidhje kanë pasur disa suksese, konflikti i vazhdueshëm ka sjellë pasiguri dhe shqetësime për stabilitetin rajonal. Nga ana tjetër, Irani mbetet një lojtar i rëndësishëm me ndikim të fuqishëm në konflikte si në Siri dhe Jemen, dhe gjithashtu me ndikim në mbështetje të grupeve militante. Tensionet mes SHBA-ve dhe Iranit janë të prirura të rriten, veçanërisht për shkak të lobit hebre dhe kryeministrit izraelit Benjamin Netanyahu që kërkon luftë me çdo çmim.
Ndryshimet klimatike dhe rreziqet në vitin 2026
Ndryshimet klimatike do të vazhdojnë të jenë një problem kryesor.
Pas intensifikimit të ngjarjeve ekstreme si zjarret, përmbytjet dhe tajfunet, shkencëtarët paralajmërojnë se bota mund të kalojë pragun e 1.5°C ngrohje globale, duke sjellë pasoja të pandalshme për ekosistemet dhe njerëzit.
Këto ndodhi, përfshirë vërshime dhe ciklone të fuqishme, do të rrisin mundësinë për kriza humanitare dhe valë të mëdha migracioni. Për më tepër, niveli i deteve do të vazhdonjë të ngrihen në vitin 2026, duke rrezikuar shumë qytete bregdetare dhe duke e bërë çështjen e klimës gjithnjë e më të ngutshme për politikën ndërkombëtare.
Kjo do të kërkojë rritje të investimeve në energji të rinovueshme dhe masa të menjëhershme për të luftuar ndotjen, ndërsa shtetet do të përballen me tensione të reja për sa u përket politikave të ndryshme të klimës.
Inteligjenca Artificiale dhe e ardhmja teknologjike
Një tjetër fushë ku mund të shohim zhvillime të mëdha në vitin 2026 është teknologjia, veçanërisht inteligjenca artificiale.
Pas investimeve masive që janë bërë nga kompanitë amerikane dhe ndërkombëtare, shumë presin që IA të transformojë shumë industri.
Megjithatë, aktualisht shumë kompani po përballen me vështirësi për të realizuar përfitime të drejtpërdrejta nga këto investime. Në vitin 2026, shumë analistë parashikojnë se do të ketë një rritje të konkurrencës në sektorin e IA, sidomos nga Kina.
Ky zhvillim mund të rrisë konkurrencën, duke ulur potencialin për fitime të shpejta, ndërsa disa të parashikojnë një fluckë të mundshme të investimeve që mund të shpërthejë, duke shkaktuar një krizë të ngjashme me atë të “dot-com” në vitet 2000.
Nëse investimet në IA nuk do të sjellin fitime të qëndrueshme, atëherë në vitin 2026 mund të shohim një dalje nga faza e ekzagjeruar e investimeve dhe një orientim të ri për kompanitë që të fokusohen në përdorimin e IA për të rritur efikasitetin dhe të ardhurat./K.M