Last Updated on 16/04/2026 by Anisa
Një zjarr masiv përfshiunjë nga godinat e kompleksit “Arlis” në zonën e njohur si “Farmacia 10”, pranë QSUT-së në Tiranë, duke shkaktuar dëme të mëdha materiale dhe panik te banorët. Flakët, që dyshohet se nisën nga kati i parë, pranë një marketi, u përhapën me shpejtësi të frikshme deri në katin e 12-të, duke lënë pas një skenë shkatërrimi.
Rreth 30 apartamente u prekën rëndë, ndërsa dëmet llogariten në miliona euro. Bilanci i plotë pritet në orët në vijim. Fatmirësisht nuk raportohet për viktima, por 11 banorë morën ndihmë mjekësore në QSUT për djegie të lehta dhe asfiksi, ndërsa një grua u plagos më rëndë.
Zjarrfikësit, të mbështetur nga forca nga Vora dhe Kamza, ndërhynë me tre autoshkallë dhe dy helikopterë Cougar për të evakuuar banorët e bllokuar në katet e sipërme.
Hetimet dhe përgjegjësitë
Policia ka shpallur në kërkim ndërtuesin e kompleksit, Armando Lilo, ndërsa janë arrestuar menaxherja e marketit ku dyshohet se ka nisur zjarri, administratori i pallatit dhe dy persona të tjerë.
Shkaku i saktë mbetet ende i paqartë, por dyshimet paraprake lidhen me një kuti shpërndarjeje të energjisë elektrike ose një bombol gazi pranë ambientit të jashtëm të marketit.
Problemi i vërtetë: fasadat që digjen si letër
Pavarësisht shkakut fillestar, ekspertët theksojnë se përhapja e shpejtë e flakëve lidhet drejtpërdrejt me materialin e përdorur në fasadë. Veshja e jashtme u shkrumbua pothuajse plotësisht, duke lejuar që zjarri të përhapej vertikalisht brenda pak minutash.
Në qendër të debatit është polistiroli (EPS – Expanded Polystyrene), materiali më i përdorur në sistemet e izolimit termik të ndërtesave të reja, i njohur si “kapotë” (ETICS).
Ky material ofron avantazhe të dukshme: është i lirë, i lehtë për t’u instaluar dhe siguron izolim të mirë termik dhe akustik. Megjithatë, ai paraqet një rrezik serioz në rast zjarri. Polistiroli është shumë i ndezshëm, përhap flakët me shpejtësi dhe çliron tym toksik, duke përfshirë monoksid karboni dhe gazra të rrezikshëm.
Në teori, ai duhet të mbulohet me shtresa mbrojtëse që reduktojnë rrezikun. Por në praktikë, nëse këto shtresa janë të dobëta, të dëmtuara apo të vendosura pa standarde, rreziku bëhet i lartë.
Ndërtimi i lirë kundër sigurisë
Rasti i “Arlis” nuk konsiderohet i izoluar. Ekspertët e lidhin fenomenin me një model ndërtimi që favorizon koston e ulët mbi sigurinë. Në Shqipëri, polistiroli përdoret gjerësisht sepse është shumë më ekonomik se alternativat më rezistente ndaj zjarrit, si poliuretani.
Problemi thellohet nga mungesa e kontrollit të rreptë institucional dhe zbatimi i dobët i standardeve të sigurisë në ndërtim. Si pasojë, investitorët shpesh zgjedhin materiale më të lira, duke rritur rrezikun për banorët.
Çfarë ndodh në Evropë?
Pas tragjedisë së Grenfell Tower në Londër në vitin 2017, ku humbën jetën 72 persona, shumë vende evropiane ndërmorën masa të forta. Në Mbretërinë e Bashkuar u ndalua përdorimi i materialeve të ndezshme në fasadat e ndërtesave të larta, fillimisht mbi 18 metra dhe më pas mbi 11 metra.
Gjermania, Çekia, Kroacia dhe vende të tjera kanë vendosur kufizime të ngjashme, ndërsa vende si Holanda, Greqia dhe Belgjika po shkojnë drejt standardeve më të rrepta për të gjithë sistemin e fasadës.
Një rrezik i paralajmëruar
Ky është rasti i dytë në pak vite në Tiranë ku një zjarr përhapet me të njëjtin mekanizëm përmes fasadës. Një incident i ngjashëm u regjistrua edhe tre vite më parë në zonën e ish-parkut, duke ngritur të njëjtat shqetësime për materialet e përdorura.
Paralajmërimet kanë ekzistuar prej kohësh, por masat konkrete kanë munguar.