Procioni është një kafshë që i pëlqen të zgjidhë enigma thjesht për kënaqësinë e gjetjes së zgjidhjes. Edhe kur nuk ka më asnjë shpërblim, ai vazhdon të përballet me sfidat vetëm sepse argëtohet, por vetëm kur ia vlen. Në Itali, procionët nuk janë ende të përhapur gjerësisht dhe numërohen vetëm disa popullata të vogla, kryesisht në Lombardi dhe Toskanë. Ndryshe nga Shtetet e Bashkuara, ku janë shumë më të zakonshëm, në Evropë nuk jemi mësuar me sjelljet e tyre shpesh të çuditshme. Ata njihen si kafshë jashtëzakonisht kurioze, për shembull për zakonin e kërkimit në koshat e plehrave.
Një studim i ri i publikuar në revistën “Animal Behaviour” tregon se kurioziteti i tyre është një forcë shumë e fuqishme, madje më e fortë se dëshira për ushqim. Studiuesit zbuluan se procionët kënaqen duke zgjidhur enigma edhe kur shpërblimi i vetëm është kënaqësia personale. Për të kuptuar më mirë motivimin e tyre, një ekip nga University of British Columbia zhvilloi një eksperiment me një kuti enigme që përmbante një marshmallow, një ëmbëlsirë shumë e preferuar për këto kafshë. Kutia kishte nëntë mënyra të ndryshme hapjeje, secila e bllokuar nga një lloj enigme, duke filluar nga mekanizma të thjeshtë deri te sisteme më komplekse me leva dhe porta rrëshqitëse. Çdo enigmë ishte e klasifikuar si e lehtë, mesatare ose e vështirë.
Rezultatet treguan se procionët arritën t’i zgjidhnin të gjitha enigmat. Ajo që i habiti studiuesit ishte fakti se, edhe pasi merrnin marshmallow-in, ata vazhdonin të merreshin me enigmat. Disa prej tyre i zgjidhën të gjitha nëntë, edhe pse shpërblimi ishte marrë tashmë. Sipas studiuesve, kjo tregon qartë se për procionët, të mësuarit dhe eksplorimi janë po aq shpërblyes sa ushqimi.
Një tjetër veçori interesante e sjelljes së tyre është fleksibiliteti. Kur përballen me enigma të lehta, procionët provojnë mënyra të ndryshme për të gjetur zgjidhjen më efektive. Kur sfida bëhet më e vështirë, ata priren të përdorin gjithmonë të njëjtën metodë, atë që u jep më shumë siguri. Studiuesit e krahasojnë këtë sjellje me zgjedhjet që bëjmë në restorant: kur rreziku është i lartë, si në rastin e një pjate të panjohur dhe të shtrenjtë, njerëzit zakonisht zgjedhin diçka të sigurt. Në mënyrë të ngjashme veprojnë edhe procionët, duke eksploruar kur rreziku është i ulët dhe duke zgjedhur sigurinë kur situata bëhet më e vështirë.
Ky studim është i rëndësishëm sepse, megjithëse procionët kanë një reputacion të gjatë në histori dhe folklor, ka ende pak prova shkencore të dokumentuara për inteligjencën e tyre. Rezultatet e reja tregojnë se këto kafshë janë jo vetëm shumë inteligjente, por edhe jashtëzakonisht kurioze dhe të motivuara nga vetë procesi i të mësuarit.