Last Updated on 06/04/2026 by Fernada
Megatteret e plakura kanë më shumë sukses me femrat. Tek këto balena gjigante, meshkujt më “me përvojë” dinë të lexojnë më mirë sinjalet e femrave, duke fituar një avantazh në riprodhim: mënyra e tyre e kurthimit dhe këngës komplekse ka nevojë për vite praktikë për t’u zotëruar.
Gjuetia e balenave është një praktikë që ka vazhduar për shekuj, duke shkaktuar një shkatërrim masiv dhe duke shtyrë shumë specie drejt zhdukjes, me ndryshime të mëdha në sjelljet dhe zakonet e tyre. Edhe pas ndalimit të saj pothuajse në mbarë botën, gjuetia ka lënë gjurmë në ekosistemet e kafshëve detare. Një shembull i dukshëm vjen nga një studim i publikuar në Current Biology mbi megatteret: shekuj gjuetie kanë favorizuar meshkujt e rinj, por tani që popullata po rikuperohet, momenti i artë ka ardhur për individët më të vjetër.
Studimi i Universitetit të St. Andrews në Skoci analizoi megatteret që jetojnë dhe riprodhohen në ujërat e Kaledonisë së Re, në Paqësorin jugor. Ekipi, në bashkëpunim me organizatën Opération Cétacées, mbledhën dhe analizuan 20 vjet të dhëna mbi këto balena, duke u fokusuar tek shpërndarja e moshës, sjellja e meshkujve dhe, më së shumti, tek pyetja “kush është babai i kujt?”.
Identifikimi i paternitetit ishte sfida më e madhe. Për shkak se nuk janë vëzhguar direkt çiftëzime, studiuesit përdorën teste gjenetike mbi mostrash të vogla të lëkurës për të përcaktuar me siguri baballarët. Analiza tregoi një detaj të rëndësishëm: me kalimin e viteve, mosha mesatare e baballarëve u rrit.
Në fillim, 20 vjet më parë, kur megatteret e Kaledonisë së Re filluan të rikuperoheshin pas shekujve të gjuetisë, meshkujt e rinj kishin më shumë sukses – kryesisht sepse ishin të vetmit në dispozicion. Me kalimin e kohës, meshkujt më të përvojshëm filluan të zëvendësonin të rinjtë në favor të femrave. Arsyeja është e thjeshtë: kurthimi tek megatteret përfshin këngë komplekse, të cilat meshkujt i mësojnë pas vite praktikë. Për më tepër, konkurrenca për femrat shpesh kthehet në beteja të drejtpërdrejta, ku një mashkull më i plakur dhe me përvojë ka avantazh ndaj të riut.
Për t’u bërë një “mashkull i vërtetë”, megatteret kanë nevojë për vite stërvitje. Balena nuk është më thjesht një pre, por një specie që mëson dhe përshtatet me kalimin e kohës. Ndërsa popullatat plaken dhe stabilizohen, marrëdhëniet e tyre mund të ndryshojnë dhe në të ardhmen të zbulojmë surpriza të reja. Ky studim është i rëndësishëm për konservimin e specieve, por gjithashtu ka edhe një vlerë më filozofike: të gjitha ato që dimë për sjelljen e megattereve (dhe balenave të tjera) vijnë nga popullata të dëmtuara nga shekuj gjuetie. Për herë të parë, mbrojtja intensive mund të na lejojë të shohim dinamikë të reja në sjelljen e tyre.