Last Updated on 05/07/2026 by EL
Adidas dhe Puma janë sot dy nga markat më të njohura të veshjeve dhe pajisjeve sportive në botë. Por pak njerëz e dinë se pas lindjes së tyre fshihet një histori e mbushur me konflikte familjare, akuza, rivalitet dhe një urrejtje që nuk u shua kurrë.
Gjithçka nisi në vitet 1920 në qytetin Herzogenaurach të Gjermanisë, ku vëllezërit Adolf “Adi” Dassler dhe Rudolf “Rudi” Dassler themeluan fabrikën Gebrüder Dassler Schuhfabrik. Adi ishte mjeshtri që projektonte këpucët sportive, ndërsa Rudi merrej me shitjet dhe marrëdhëniet me klientët. Kombinimi i aftësive të tyre e ktheu kompaninë në një histori suksesi.
Fama ndërkombëtare erdhi në Lojërat Olimpike të Berlinit në vitin 1936, kur atleti amerikan Jesse Owens fitoi katër medalje ari duke garuar, sipas versionit më të përhapur historik, me këpucët e prodhuara nga vëllezërit Dassler.
Megjithatë, suksesi nuk zgjati për shumë. Gjatë Luftës së Dytë Botërore marrëdhëniet mes dy vëllezërve u përkeqësuan ndjeshëm. Një episod i ndodhur në një bunker gjatë një bombardimi aleat në vitin 1943 konsiderohet pika e kthesës. Sipas rrëfimeve, një koment i Adi Dassler u interpretua nga Rudolf si një fyerje personale, duke thelluar edhe më shumë përçarjen.
Pas luftës, Rudolf Dassler u arrestua nga trupat amerikane nën dyshimin për bashkëpunim me shërbimet naziste. Ai ishte i bindur se pas denoncimit fshihej vëllai i tij, edhe pse kjo nuk u provua kurrë. Dyshimi ishte i mjaftueshëm për t’i ndarë përgjithmonë.
Në vitin 1948, kompania u nda. Rudolf krijoi fillimisht markën “Ruda”, të cilën më pas e riemërtoi Puma, ndërsa Adi themeloi Adidas, emër i krijuar nga bashkimi i nofkës së tij me mbiemrin Dassler. Një vit më vonë, Adidas u regjistrua zyrtarisht si kompani.
Rivaliteti mes dy vëllezërve nuk mbeti vetëm në biznes. Ai përfshiu të gjithë qytetin Herzogenaurach, i cili u nda në dy kampe: ata që punonin ose mbështesnin Adidas dhe ata që ishin me Puma. Qyteti mori madje nofkën “qyteti i qafave të përkulura”, sepse banorët shikonin fillimisht këpucët e personit që takonin për të kuptuar se cilës kompani i përkiste.
Përplasja mes dy markave u reflektua edhe në futboll. Në Kupën e Botës 1974, ylli holandez Johan Cruyff, i lidhur me Puma përmes një kontrate personale, refuzoi të vishte fanellën me tre vijat e Adidas, sponsorit të kombëtares së Holandës. Si kompromis, ai luajti me një fanellë të veçantë që kishte vetëm dy vija në mëngë, një detaj që u bë simbol i rivalitetit mes dy kompanive.
As vdekja nuk i bashkoi dy vëllezërit. Rudolf Dassler vdiq në vitin 1974, ndërsa Adi në vitin 1978. Edhe pse u varrosën në të njëjtat varreza në Herzogenaurach, familjet e tyre zgjodhën që varret të ndodheshin në skajet e kundërta, duke vulosur një përçarje që kishte ndryshuar përgjithmonë historinë e industrisë sportive.
Nga një konflikt familjar lindi një nga rivalitetet më të mëdha në botën e biznesit, ndërsa Adidas dhe Puma vazhdojnë edhe sot të konkurrojnë në tregun global të sportit.