Më 15 shtator 1955, vepra “Lolita” e autorit Vladimir Nabokov u botua në Paris nga Olympia Press.
Nga Leonard Veizi
Ekzistojnë libra që kur botohen lënë pas jo vetëm lexues të habitur, por edhe një re të dendur skandali, admirimi dhe etike të trazuar. I tillë është rasti i “Lolitës” së Vladimir Nabokov. Më shumë se një histori e thjeshtë, ky roman është një simfoni e errët e mjeshtërisë gjuhësore dhe obsesionit të rrezikshëm, një vepër e lindur në një gjuhë dhe e ribotuar në një tjetër, që sfidoi kufijtë e ligjshmërisë dhe moralit.
Një jetë mes tre botëve
Vladimir Nabokov ishte mishërimi i intelektualit mërgimtar. I lindur në një familje fisnike të pasur në Shën Petersburg, ai u rrit në një mjedis ku flitej rusishtja, frëngjishtja dhe anglishtja. Revolucioni i Tetorit e detyroi atë dhe familjen e tij të iknin, duke e shndërruar atë në një artist me rrënjë të shkulura. Pasi kaloi vite në Gjermani dhe Francë, duke shkruar kryesisht në rusisht, Nabokov u zhvendos në Shtetet e Bashkuara në 1940. Ky tranzicion e detyroi atë të kalonte nga gjuha e tij amtare në anglisht, duke e vendosur atë në një pozitë unike si një mjeshtër i stilit në dy gjuhë madhore.
Përfundimi i veprës dhe lindja në anglisht
Në vitin 1953, Nabokov mbylli dorëshkrimin e romanit të tij të shumëdiskutuar, “Lolita”. Duke e shkruar fillimisht në gjuhën angleze, ai dëshmoi se kishte përvetësuar jo vetëm gjuhën e re, por edhe ritmet e saj letrare, duke krijuar një prozë të pasur dhe të shkëlqyer, që e bënte më të thellë temën e vështirë.
Botimi skandaloz dhe suksesi i nënkëmbëshëm
Për shkak të temës së tij provokuese – obsesionit të protagonistit, Humbert Humbert, me një vajzë të re – romani u refuzua nga botuesit e mëdhenj amerikanë. Ai u detyrua të botohej për herë të parë në Paris, më 1955, nga Olympia Press. Suksesi i tij i menjëhershëm dhe skandaloz e transformoi Nabokovin nga një profesor letërsie relativisht i panjohur në Cornell, në një shkrimtar me famë botërore, duke i lejuar atij të largohej nga mësimdhënia dhe t’i përkushtohej vetëm shkrimit.
Përkthimi në gjuhën nënë
Më vonë, Nabokov ndërmori detyrën e vështirë të përkthimit të veprës në rusisht, duke u kujdesur personalisht që asnjë nuancë të mos humbiste. Kjo ishte një dëshmi e lidhjes së tij të pandashme me gjuhën ruse. Botimi i versionit rus u realizua në 1967 në New York City.
Adaptimi kinematografik
Ndikimi i veprës u shtri shpejt përtej letërsisë. Romani u adaptua nga regjisori i njohur Stanley Kubrick në vitin 1962. Ky adaptim, megjithë censurën e kohës, e forcoi statusin e “Lolitës” si një ikonë kulturore dhe e vendosi përfundimisht Nabokovin në panteonin e shkrimtarëve modernë.