Në vitin 1979, me vendosjen e ligjit islamik në Iran, shumë nga të drejtat e fituara më parë nga gratë u shfuqizuan: nga rikthimi i detyrueshëm i mbulesës deri te kufizimet në punë dhe arsim.
Shumica e të drejtave që gratë kishin fituar para Revolucionit Iranian të vitit 1979 u shfuqizuan me vendosjen e ligjit islamik. Me këtë sistem juridik, regjimi rivendosi mbulesën (e ndaluar në vitin 1936 nga shahu Pahlavi), kufizoi aksesin në arsim të lartë dhe në punësim pa pëlqimin e bashkëshortit, si edhe ngushtoi në mënyrë drastike lirinë e tyre të lëvizjes.
Mbulesa, po apo jo?
Në vitin 1928, shahu Reza Pahlavi ndaloi disa veshje tradicionale dhe mbulesën e kokës të quajtur fez. Më vonë, me një dekret të vitit 1936 të njohur si Kashf-e hijab (“zbulimi i mbulesës”), ai ndaloi mbajtjen e shamisë nga gratë që studionin në Universitetin e sapothemeluar të Teheranit. Pas Revolucionit të vitit 1979, detyrimi për mbulesën u rikthye dhe u bë pjesë e ligjit.
Vdekja që tronditi Iranin
Më 16 shtator 2022, vdekja e dhunshme e 22-vjeçares Mahsa Amini në Teheran tronditi botën dhe nxori në pah diskriminimin sistematik ndaj grave nga regjimi i ajatollahëve. E reja, e akuzuar se kishte mbajtur në mënyrë të papërshtatshme velin, vdiq në paraburgim pasi ishte ndaluar nga policia e moralit.
“Gruaja, Jeta, Liria”
Tragjedia e Aminit shkaktoi një kryengritje popullore të paparë që u përhap shpejt në të gjithë vendin. Slogani “Gruaja, Jeta, Liria” (Zan, Zendegi, Azadi) jehoi në rrugët iraniane gjatë protestave masive. Megjithatë, reagimi i regjimit ishte i ashpër, duke çuar në rrahje, arrestime dhe viktima.
Debati politik
Edhe lajmi për një grua që kandidoi për presidente në zgjedhjet e qershorit të kaluar – për herë të parë në historinë e Iranit – nuk u prit si një sinjal i qartë ndryshimi. Ultrakonservatorja Zohreh Elahian, një nga figurat politike të përmendura në debat, mbështeti dënimin me vdekje për protestuesit e përfshirë në lëvizjen “Gratë, Jeta, Liria”.
Zgjedhjet u fituan nga reformisti Massoud Pezeshkian, por tensionet mes kërkesave për reforma dhe strukturës së fortë të regjimit islamik vazhdojnë të mbeten një nga sfidat kryesore të shoqërisë iraniane.
Burimi: focus.it/ Përgatiti për botim: L.Veizi