Vladimir Vladimiroviç Majakovski vdiq i vetëvrarë më 14 prill 1930, me një plumb revolveri në zemër
Nga Leonard Veizi
Në vitin 1930, kur Evropa po rrëshqiste drejt hijeve të saj më të dendura historike, një krismë pistolete në Moskë ndali papritur një nga zërat më të fuqishëm të shekullit. Ishte 14 prill. Në moshën vetëm 36-vjeçare, Vladimir Majakovski u largua nga jeta, duke lënë pas një univers poetik që digjej si metal i shkrirë — i nxehtë, i papërmbajtshëm, i pakompromis…
…Ai nuk ishte thjesht poet. Ishte një shpërthim. Një goditje ndaj shijes së kohës. Një gjuhë që nuk përshkruante botën, por e përplaste atë në fytyrë. Në vargjet e tij, fjala nuk rridhte — ajo marshonte, thyhej, bërtiste.
Përplasja e madhe
Jeta e Majakovskit ishte një paradoks i hapur: poet i Revolucionit dhe njëkohësisht i huaj brenda tij. Ai i dha zë epokës që po lindte, por nuk u pajtua kurrë me ngurtësimin e saj burokratik.
U sulmua nga Shoqata Ruse e Shkrimtarëve Proletarë, e cila e konsideronte stilin e tij tepër individualist, të vështirë dhe të paarritshëm për masat. Për ta, ai ishte një devijim; për historinë, një pikë kthese.
Ironia historike do të vinte më vonë: pas vdekjes së tij, regjimi sovjetik e shpalli “poetin më të madh të epokës”, duke e kthyer rebelin në monument — një figurë të ngrirë në bronz, që ndoshta vetë ai do ta kishte përçmuar.
Majakovski në shqip
Në letërsinë shqipe, Majakovski nuk mbërriti si një autor i zakonshëm, por si një tronditje estetike. Përkthimi i tij kërkonte një energji të re gjuhësore, sepse vargu i tij “shkallëzor”, i thyer dhe ritmik, sfidonte çdo normë tradicionale metrike.
Në këtë përballje me të panjohurën, figura si Ismail Kadare, Dritëro Agolli, Moikom Zeqo dhe Agron Tufa ndihmuan që Majakovski të fliste edhe shqip — jo i zbutur, por i ruajtur në ashpërsinë e tij origjinale.
Kadare, në veçanti, e ka lexuar Majakovskin si një figurë tragjike: një njeri që u ngrit nga revolucioni, por u përthith prej tij. Një krijues që u ushqye nga liria e shpërthimit dhe u mbyt nga mekanizmi që vetë ndihmoi të ndërtohej.
Në shqip, poezia e tij ruan një energji të pazbutur. Në vargjet e “Re me pantallona”, gjuha duket sikur përkulet, shtrihet, shpërthen për të mbajtur brenda vetes një ndjenjë që nuk pranon formë — dashuri, revoltë dhe dëshpërim të bashkuar në të njëjtin puls.
Mes idealit dhe zhgënjimit
Vdekja e Vladimir Majakovski mbetet një nga enigmat e mëdha të letërsisë moderne. A ishte ajo fundi i një dashurie të pamundur me Lili Brik, apo përplasja përfundimtare me një sistem që po shndërrohej në një strukturë mbytëse për krijimtarinë?
Përgjigjja mbetet pezull mes historisë dhe mitit.
Por ajo që mbetet e sigurt është kjo: Majakovski nuk ishte vetëm një poet i kohës së tij — ai ishte një kohë më vete.