Last Updated on 26/07/2025 by adminfjala
Në një Evropë të shkatërruar nga lufta dhe në hijen e ende të pashuar të Hiroshimës që ende nuk kishte ndodhur, më 26 korrik 1945, në qytetin historik të Potsdamit, në afërsi të Berlinit, u hodh një nga gurët më vendimtarë në përfundimin e Luftës së Dytë Botërore – Deklarata e Potsdam-it. Ishte një tekst i shkruar me gjuhën e ultimatumit, por që mbante në vetvete barrën e një lufte botërore dhe shpresën për paqe të qëndrueshme në Lindje.
Kjo deklaratë u hartua dhe u nënshkrua nga Shtetet e Bashkuara, Mbretëria e Bashkuar dhe Kina nacionaliste (përfaqësuar nga Chiang Kai-shek), të cilat formonin shtyllat e frontit aleat në Paqësor. Në të, Japonisë i kërkohej dorëzimi i pakushtëzuar i të gjitha forcave të saj të armatosura. Në të kundërt, thuhej në mënyrë të qartë se Japonia do të përballej me “shkatërrim të menjëhershëm dhe total”.
Deklarata nuk ishte vetëm një paralajmërim ushtarak, por edhe një dokument politik e juridik që vendoste premisat e pasluftës për Japoninë. Ajo garantonte se Japonia nuk do të shkatërrohej si shtet, por do të çlirohej nga militarizmi dhe do të lejohej të zhvillonte një qeveri demokratike me të drejta themelore për qytetarët. Megjithatë, nuk përmendej qartë statusi i Perandorit Hirohito, çka krijoi pasiguri në udhëheqjen japoneze dhe ndikoi në refuzimin fillestar të deklaratës.
Vetëm pas bombardimeve atomike të Hiroshimës dhe Nagasakit, më 6 dhe 9 gusht 1945, dhe shpalljes së luftës nga Bashkimi Sovjetik ndaj Japonisë, qeveria japoneze pranoi kushtet e Deklaratës së Potsdamit më 15 gusht – duke i dhënë fund përfundimtar Luftës së Dytë Botërore.
Deklarata e Potsdamit mbetet një dokument i rëndësishëm në historinë ndërkombëtare, jo vetëm si një akt formal për mbylljen e një lufte, por si një akt që preku fatet e miliona njerëzve dhe shënoi lindjen e rendit të ri global të pasluftës.
Përgatiti/ L.Veizi