Last Updated on 18/06/2025 by adminfjala
18 Qershor 1953
Nga fillimi i shekullit XX, Egjipti ishte de facto nën ndikimin e Perandorisë Britanike, pavarësisht pavarësisë formale që fitoi nga Mbretëria e Bashkuar më 1922.
Dinastia e Muhamed Ali Pashës, që sundonte që nga viti 1805, ishte shndërruar nga forca modernizuese që ishte dikur, në një monarki të korruptuar, të dobët dhe të nënshtruar nga Britania.
Një sërë faktorësh — pabarazitë sociale, varfëria, pushteti i elitës, dështimi i monarkut Faruk I, skandalet e oborrit, si dhe poshtërimi nga humbja e luftës me Izraelin më 1948 — nxitën pakënaqësinë popullore.
Lëvizja e Zyrtarëve të Lirë
Një grup oficerësh të rinj, të udhëhequr nga Gamal Abdel Nasser, Mohamed Naguib, Anvar Sadat e të tjerë, formuan Lëvizjen e Zyrtarëve të Lirë (Free Officers).
Qëllimi i tyre ishte të përmbysnin monarkinë, të shporrnin ndikimin e huaj, të vendosnin republikën dhe të realizonin reforma sociale që do të përmirësonin jetën e egjiptianëve.
Grushti i Shtetit – 23 Korrik 1952
Në orët e para të 23 korrikut 1952, Zyrtarët e Lirë morën nën kontroll pikat kryesore të vendit — radiostacionin, ndërtesat qeveritare, kazermat — pa u përballur me rezistencë të madhe.
Mbreti Faruk I u detyrua të lëshonte fronin dhe të largohej nga vendi.
Një Këshill Komandues i Revolucionit, i udhëhequr nga Mohamed Naguib, mori pushtetin.
Republika e Egjiptit – 18 Qershor 1953
Një vit më vonë, më 18 qershor 1953, monarkia u shfuqizua zyrtarisht dhe u shpall Republika e Egjiptit. Mohamed Naguib u bë presidenti i parë i republikës, ndërsa Gamal Abdel Nasser po fitonte gradualisht ndikim si figurë dominuese.
Tiparet e Rezhimit të Ri
Egjipti i Naserit u orientua nga socializmi arab, që kombinonte nacionalizmin, reformën agrare, industrializimin dhe shtetëzimin e ndërmarrjeve të huaja.
Nën Naserin, vendi zbatoi reforma toke, që u hoqën latifondet, u shpërndanë tokat te fshatarët, u zgjerua arsimi dhe shërbimet shëndetësore, dhe u nacionalizua Kanali i Suezit (1956).
Egjipti u bë shteti i parë me tipare socialiste në Afrikë, duke shërbyer si model për vendet që sapo kishin dalë nga kolonializmi.
Pasojat
Naser u shndërrua në figurën kryesore të lëvizjes pan-arabe, që synonte të bashkonte vendet arabe nën udhëheqjen e Egjiptit.
Politika e tij e pavarur, që sfidoi si Perëndimin, ashtu edhe Bashkimin Sovjetik, e vendosi vendin në qendër të Luftës së Ftohtë.
Ndërsa vendi përparoi nga ana sociale, ai u përball edhe me sfida, si autoritarizmi, censura, dhe kufizimi i lirive politike.
Përgatiti: L.Veizi