Last Updated on 01/07/2025 by adminfjala
Një hap historik për shmangien e luftës bërthamore, pasojë direkte e Krizës së Raketave në Kubë (1962)
Në kulmin e Luftës së Ftohtë, marrëdhëniet midis Shteteve të Bashkuara dhe Bashkimit Sovjetik ishin tejet të tensionuara. Konflikti më dramatik ndodhi në tetor të vitit 1962, kur SHBA zbuloi se Bashkimi Sovjetik po instalonte raketa bërthamore në Kubë, vetëm 150 km larg brigjeve të Floridës. Kjo solli botën në prag të një lufte bërthamore, në atë që njihet si Kriza e Raketave në Kubë. Bota priti me ankth për 13 ditë ndërsa dy superfuqitë përballeshin në një duel diplomatik dhe ushtarak.
Nevoja për një kanal komunikimi të drejtpërdrejtë
Një nga mësimet më të rëndësishme nga ajo krizë ishte rreziku i keqkuptimeve dhe vonesave në komunikim. Deri atëherë, mesazhet mes Uashingtonit dhe Moskës kalonin përmes ambasadave dhe radiogramëve, duke marrë shumë orë apo edhe ditë.
Për të shmangur keqkuptime fatale në të ardhmen, të dy palët ranë dakord të krijojnë një linjë të drejtpërdrejtë dhe të sigurt komunikimi – ajo që u quajt më vonë “Hotline” ose “Linja e nxehtë”.
Marrëveshja – 1 Korrik 1963
Në këtë ditë, SHBA dhe BRSS nënshkruajnë Marrëveshjen për Vendosjen e një Linje të Drejtpërdrejtë Komunikimi. Marrëveshja u realizua nëpërmjet ambasadave në Gjenevë dhe u nënshkrua nga përfaqësuesit e dy qeverive. Linja nuk ishte telefonike në fillim, por një linjë telegrafike, e koduar dhe e mbështetur nga kabllo të nëndetshme dhe linja radio.
Si funksiononte “Linja e nxehtë”?
Linja lidhte Kremlinin në Moskë me Pentagonin në Uashington, duke kaluar fillimisht përmes Helsinkit, Stokholmit, Kopenhagës dhe Londrës. U përdor telegrafi në vitet e para, pastaj teleks, më vonë faks, dhe më në fund komunikim i sigurt kompjuterik. Ishte një kanal vetëm për udhëheqësit më të lartë, që garantohej të ishte gjithmonë aktiv dhe i mbrojtur nga ndërprerjet apo përgjimet.
Përdorimi i “Hotline” në praktikë
Megjithëse nuk është përdorur shpesh për të biseduar drejtpërdrejt, linja ka qenë aktive në shumë kriza:
-Lufta e Jom Kipurit (1973),
-Pushtimi i Afganistanit (1979),
-Incidentet ushtarake në Gjirin Persik dhe gjatë Luftës së Ftohtë.
Ajo ndihmon në qartësimin e pozicioneve dhe shmangien e llogaritjeve të gabuara gjatë përshkallëzimeve ushtarake.
Simbolikë dhe trashëgimi
Linja e nxehtë u bë simbol i një ekuilibri të frikshëm: të dyja superfuqitë kishin fuqinë për të shkatërruar njëra-tjetrën, por kërkonin mjete për të mbajtur nën kontroll situatat e rrezikshme.
Ajo vazhdoi të përdorej edhe pas Luftës së Ftohtë dhe sot ekzistojnë versione të saj mes vendeve si:
SHBA–Rusi (e përditësuar dixhitalisht),
SHBA–Kinë (më problematike dhe më pak e përdorur).
Në kulturën popullore
Linja e nxehtë u bë ikonike edhe në kulturën pop, shpesh e përfytyruar si një telefon i kuq në zyrën e presidentit amerikan – edhe pse në të vërtetë ai nuk ka qenë kurrë fizikisht një telefon i tillë.
Përgatiti: L.Veizi