Roberto Graziosi
Sot, sytë e botës së tenisit janë të drejtuar nga Roland Garros, skena ku zhvillohen përballje të mëdha dhe ku argjila e kuqe është kthyer në simbol të elegancës dhe rezistencës sportive. Emri i turneut përsëritet pa pushim në biseda, analiza dhe transmetime, deri në atë pikë sa është bërë sinonim i vetë sportit.
Por një pyetje mbetet gjithmonë e hapur për ata që ndalen një çast: kush ishte në të vërtetë njeriu që i dha emrin këtij tempulli të tenisit?
Përgjigjja surprizon. Eugène Adrien Roland Georges Garros nuk ishte tenist. Ai nuk fitoi kurrë një Grand Slam, nuk ishte figurë e skenës sportive dhe nuk la gjurmë në fushën e raketës. Lavdia e tij nuk lindi në tokën e kuqe të Parisit, por në qiellin e Evropës.
Pionieri i qiellit
I lindur në vitin 1888, Roland Garros ishte një nga pionierët e hershëm të aviacionit. Në fillim të shekullit XX, fluturimi ishte ende territor i aventurierëve dhe vizionarëve. Ai nuk e pa kurrë si kuriozitet, por si mision.
Në vitin 1911, ai vendosi një rekord botëror lartësie duke pilotuar një avion të brishtë Blériot deri në rreth 3,950 metra, një arritje që në atë kohë konsiderohej ekstreme dhe gati e pamundur.
Por momenti që e futi në histori ndodhi më 23 shtator 1913. Garros u bë njeriu i parë që fluturoi pa ndalesë mbi Detin Mesdhe. Duke u nisur nga Fréjus në jug të Francës, ai zbarkoi në Bizerte të Tunizisë pas rreth tetë orësh fluturimi të pandërprerë. Legjenda thotë se në momentin e uljes i kishin mbetur vetëm disa litra karburant. Ai u kthye në një hero kombëtar.
Lufta dhe shpikja që ndryshoi aviacionin
Me shpërthimin e Luftës së Parë Botërore, Garros iu bashkua forcave ajrore franceze. Luftimet ajrore ishin primitive: pilotët shpesh qëllonin njëri-tjetrin me armë të vogla gjatë fluturimit. Problemi teknik ishte i madh: si të vendosej një mitraloz frontal pa shkatërruar helikën e avionit?
Garros, së bashku me inxhinierin Raymond Saulnier, kontribuoi në një zgjidhje inovative. Ata zhvilluan një sistem me devijues metalikë të vendosur në tehet e helikës, që lejonte kalimin e plumbave dhe devijimin e atyre që godisnin strukturën.
Ky mekanizëm e bëri Garros një nga figurat e para të luftës moderne ajrore. Megjithatë, ai nuk arriti statusin zyrtar të “as-it” sipas kritereve të mëvonshme. Në vitin 1915 u kap nga gjermanët, të cilët studiuan sistemin e tij. Pas tre vitesh robërie, ai arriti të arratisej, por u rikthye në front dhe u vra në betejë më 5 tetor 1918, pak para përfundimit të luftës.
Si përfundoi emri i tij në tenis?
Nëse jeta e tij lidhej me qiellin dhe luftën, si përfundoi emri i tij në një stadium tenisi në Paris?
Përgjigjja qëndron në një histori miqësie dhe vendimesh të pasluftës. Në vitin 1927, Franca fitoi Kupën Davis dhe vendi kishte nevojë për një stadium të madh për të mbrojtur titullin vitin pasardhës. Klubi Stade Français vendosi të dhuronte një pjesë të tokës së tij pranë Porte d’Auteuil për ndërtimin e kompleksit të ri sportiv.
Presidenti i klubit, Émile Lesieur, ishte mik i ngushtë i Roland Garros. Në kujtim të tij, dhe si kusht për marrëveshjen, ai kërkoi që stadiumi të mbante emrin e shokut të tij të rënë në luftë.
Kështu, në vitin 1928, lindi emri “Stade Roland Garros”.
Një emër i lindur nga qielli
Sot, ndërsa turneu i Roland Garros është një nga ngjarjet më të mëdha sportive në botë, pak njerëz kujtojnë se emri i tij nuk vjen nga një kampion tenisi, por nga një pionier i aviacionit.
Një njeri që nuk preku kurrë raketën, por që fluturoi më lart se shumica e legjendave që sot garojnë në fushën që mban emrin e tij. Në këtë mënyrë, historia e Roland Garros mbetet një bashkim i pazakontë mes qiellit, luftës dhe një fushe tenisi në Paris.