Romani më i fundit i Ken Follett, titullohet “Rrethi i Ditëve”, një libër rreth misterit të Stonehenge. Ne biseduam me autorin, i cili foli edhe për marrëdhënien e tij me fituesin e Çmimit Nobel për Letërsi, për shkrimin dhe për konfliktin në Lindjen e Mesme.
Nga Francesco Raiola
“Nuk kam asnjë interes nëse dikush e fiton apo jo Çmimin Nobel për Letërsi”, thotë Ken Follett. Ai nuk vuan nga komplekse të tilla: me miliona lexues dhe një adhurim ndërkombëtar, është bërë një nga shkrimtarët më të dashur në botë prej dekadash. Çdo libër i tij shndërrohet në bestseller, duke kryesuar listat në vende të ndryshme. Disa prej tyre janë kthyer në libra kulti, si Shtyllat e Tokës, i cili, në një mënyrë a në një tjetër, lidhet edhe me romanin e tij më të fundit, Rrethi i Ditëve. Ky i fundit e çon lexuesin në epokën neolitike, në atë që sot është Britania e Madhe, për të zbuluar një nga misteret më të mëdha që ka magjepsur njerëzimin për mijëvjeçarë: ndërtimin e Stonehenge – ashtu si dikur ndërtimi i katedrales në librin e tij më të famshëm. Protagonistët janë Sefti, Joia dhe Neeni.
Gjatë një takimi me gazetarët, shkrimtari britanik foli për librin e tij të ri, për çështjen izraelito-palestineze dhe për Çmimin Nobel për Letërsi – i dhënë sivjet shkrimtarit hungarez László Krasznahorkai. Follett nuk aspiron për një çmim që, sipas tij, nderon një lloj letërsie për të cilën ai nuk është i interesuar: “Nuk jam i interesuar për Çmimin Nobel,” tha ai për Fanpage. “Qëllimi im si shkrimtar është të tregoj histori që njerëzit t’i duan dhe t’i lexojnë deri në fund. Çmimi Nobel jepet për një letërsi shumë intelektuale – dhe kjo nuk është ajo që shkruaj unë, as ajo që do të doja të shkruaja.”
“Kur fillova, provova shumë forma shkrimi. Shkrova skenarë për radio, televizion dhe filma, madje provova edhe dramën. Por e kuptova shpejt se isha vërtet i mirë në shkrimin e romaneve,” shton Follett. “Nuk mendoj se mund të shkruaja atë që quhet roman letrar, sepse temat që trajton ai lloj romani nuk më interesojnë. Në faqen e pestë, një burrë do të hynte në dhomë me një armë dhe do ta prishte gjithë historinë,” qesh ai. “Por kjo nuk më bën të ndihem i kufizuar; përkundrazi, jam shumë i lumtur me historitë që shkruaj.”
Follett flet për romanin, por edhe për ngjarjet aktuale, duke mohuar që konfliktet e brendshme të veprës së tij të reflektojnë ato në Ukrainë apo Palestinë:
“Është e trishtueshme, por lufta ka ekzistuar gjithmonë. Njerëzit gjithmonë e kanë bërë luftën. Gjatë gjithë historisë, qeniet njerëzore janë vrarë me metoda të dhunshme. Ta pranojmë, është një fakt dëshpërues, por i përjetshëm.”
Pyetja për Lindjen e Mesme është e natyrshme, duke qenë se në vitin 1979 ai vendosi romanin Triplo në sfondin e konfliktit arabo-izraelit. Megjithatë, sot thotë se nuk do të mund ta shkruante një të tillë:
“Në një roman, historia duhet të ketë një fund,” shpjegon ai. “Nuk ka pse të jetë një fund i lumtur – edhe pse zakonisht është – por duhet të ekzistojë. Nuk mund të shkruash për kriza politike të tanishme, sepse nuk dimë ende si do të përfundojnë.”
Ai përsërit dëshirën për paqe në Lindjen e Mesme: “Dua atë që duan të gjithë – që izraelitët të jetojnë në paqe me fqinjët e tyre, dhe palestinezët në paqe me izraelitët,” – thotë ai, duke shtuar se nuk sheh asnjë rol të mundshëm për Tony Blair, i përmendur kohët e fundit si ndërmjetës i mundshëm për pajtueshmëri.
Stonehenge mbetet një nga misteret më të mëdha që historia ka sjellë deri në ditët tona – dhe është pikërisht kjo që e shtyu shkrimtarin të thellohej në këtë temë për të shkruar Rrethin e Ditëve:
“Shumë arkeologë besojnë se, përpara monumentit prej guri, në Stonehenge ka ekzistuar një monument prej druri. Nuk janë të gjithë dakord, por mua kjo hipotezë më duket e arsyeshme. Mendoj se personazhet e mi donin ta rindërtonin monumentin, këtë herë në gur, sepse diçka kishte qenë aty më parë. Një monument prej druri mund të digjet – ai prej guri jo.”
Ndërtimi i Stonehenge-it, sipas Follett, i ngjan ndërtimit të katedrales në Shtyllat e Tokës:
“Të ndërtosh diçka në një roman është gjithmonë një ide e mirë, sepse ofron një mision që strukturon historinë. Në fillim njerëzit vendosin të ndërtojnë diçka, pastaj përballen me pengesa e triumfe, dhe në fund ia dalin. Stonehenge përfaqëson luftën për identitetin e disa njerëzve të Epokës së Gurit, të cilët besonin se monumenti i tyre do të mbetej për mijëra vjet – si dëshmi e ekzistencës së tyre.”
Në lidhje me stilin e shkrimit, Follett shton:
“Kur shkruaj, nuk kam asgjë për të mësuar. Nuk mendoj se po i mësoj dikujt diçka. Ajo që më intereson është krijimi i një bote imagjinare dhe tërheqja e lexuesve në të, deri në atë pikë sa ata të kujdesen për personazhet dhe t’i ndiejnë si të gjallë në një nivel emocional.”
Burimi: fanpage.it/ Përgatiti për botim: L.Veizi