Last Updated on 07/07/2025 by adminfjala
7 korrik 1991
Më 7 korrik 1991, në ishullin Brioni të Kroacisë (në atë kohë pjesë e Jugosllavisë), u arrit Marrëveshja e Brionit, e ndërmjetësuar nga Bashkimi Evropian, për t’i dhënë fund Luftës Dhjetëditore midis Republikës së Sllovenisë dhe forcave të Armatës Popullore Jugosllave (JNA). Marrëveshja shënoi një moment kyç në shpërbërjen e Republikës Federale Socialiste të Jugosllavisë.
Pas shpalljes së pavarësisë nga Sllovenia dhe Kroacia më 25 qershor 1991, autoritetet federale jugosllave reaguan ushtarakisht. Në Slloveni, luftimet shpërthyen më 27 qershor dhe zgjatën për dhjetë ditë, duke rezultuar në dhjetëra të vrarë dhe në përplasjen e parë të armatosur të luftërave të ardhshme ballkanike.
Marrëveshja e Brionit, e arritur me ndërhyrjen e trojkës evropiane (ministrat e jashtëm të Holandës, Italisë dhe Luksemburgut), përcaktoi:
Pushimin e menjëhershëm të luftimeve dhe tërheqjen graduale të forcave jugosllave nga Sllovenia;
Pezullimin për tre muaj të çdo aktiviteti që rridhte nga shpalljet e pavarësisë të 25 qershorit, për të lejuar negociata të mëtejshme;
Respektimin e kufijve administrativë ekzistues dhe ndalimin e veprimeve të njëanshme nga të dy palët.
Ndërkohë që Sllovenia ishte de facto jashtë kontrollit të Beogradit dhe lufta atje përfundoi shpejt, situata në Kroaci vijoi të përkeqësohej. Brenda pak muajsh, në Kroaci shpërtheu një luftë e përgjakshme me përmasa shumë më të mëdha, e ndjekur më pas nga konflikti në Bosnjë e Hercegovinë.
Marrëveshja e Brionit mbetet një dokument historik i rëndësishëm që shënoi fillimin e fundit të Jugosllavisë si shtet federal dhe fillimin e krijimit të shteteve të reja sovrane në Ballkan, proces që do të shoqërohej me vite të tëra dhune, tragjedi njerëzore dhe ndarje të dhimbshme etnike.
Përgatiti: L.Veizi