Last Updated on 30/06/2025 by adminfjala
30 qershor 1520
Ka netë kur perandoritë përkulen, jo përballë ushtrive më të mëdha, por përballë krenarisë së atyre që mbrojnë shtëpinë. Në historinë e përgjakur të pushtimeve, nata e 30 qershorit 1520 mbetet si një kujtim i mprehtë i një kthese të dhimbshme: “Noche Triste” – Nata e Trishtuar, kur Hernán Cortés, i rrethuar dhe i mundur, u detyrua të tërhiqej nga Tenochtitlán, zemra e Perandorisë Azteke, duke humbur një pjesë të madhe të ushtrisë së tij dhe lavdisë së shpresuar.
Kjo ngjarje nuk ndodhi rastësisht. Cortés, me një grusht burrash spanjollë dhe mijëra aleatë vendas që kishin braktisur aztekët për shkak të sundimit të tyre të ashpër, kishte hyrë me guxim në qytetin e shenjtë të Tenochtitlán-it në nëntor të vitit të mëparshëm. Fillimisht u prit si mysafir, por përmes dinakërisë dhe intrigave, ai arriti të mbajë nën kontroll perandorin Moctezuma II, duke e shndërruar atë në një peng të dukshëm përpara popullit të vet.
Por sundimi i tij nuk mund të zgjaste. Sjellja arrogante e spanjollëve, grabitja e pasurive, dhe masakra në tempullin e madh gjatë një ceremonie fetare, ndezën revoltën. Qyteti u ngrit kundër pushtuesve. Moctezuma vdiq – ndoshta nga gurët e popullit të vet, ndoshta nga vetë spanjollët. Çfarëdo të ketë ndodhur, kontrolli ishte humbur.
Mbrëmjen e 30 qershorit, në një natë të errët dhe të lagësht, Cortés urdhëroi një tërheqje të fshehtë nga qyteti. Ushtria kaloi mbi digat që lidhnin Tenochtitlán-in me tokën, duke u përpjekur të shpëtonte me thesaret e grabitura. Por u zbuluan. Aztekët sulmuan nga të gjitha anët — mbi ura, nga liqeni, nga anijet e vogla. Uji u skuq nga gjaku. Mijëra u vranë, të tjerë u mbytën nga pesha e floririt që kishin ngarkuar mbi shpinë.
Vetë Cortés shpëtoi për mrekulli. Më vonë, kronikat tregojnë se ai, ulur nën një pemë, qau në heshtje, duke ndjerë, ndoshta për herë të parë, peshën e dhimbjes dhe të turpit. Ajo pemë, në Meksikë, njihet ende sot si “Árbol de la Noche Triste” — “Pema e Natës së Trishtuar”.
Por edhe në humbje, historia ishte mizore me aztekët: brenda një viti, Cortés do të kthehej me më shumë forca, me më shumë aleatë, dhe do të shkatërronte përfundimisht Tenochtitlán-in në vitin 1521. Megjithatë, Nata e Trishtuar mbetet një nga momentet më të fuqishme të rezistencës indigjene, një çast kur një qytet i madh, i rrethuar nga ujërat, tha “jo” përballë epokës që vinte me zjarr, hekur dhe kryqe.
Përgatiti: L.Veizi