Last Updated on 05/07/2025 by adminfjala
Më 23 tetor 1295, Skocia dhe Franca formuan një aleancë ushtarake që do të hynte në histori si “Aleanca e Vjetër” (The Auld Alliance), një nga traktatet më të hershme dhe më jetëgjatë të Evropës. Kjo aleancë u nënshkrua nga mbreti i Skocisë John Balliol dhe Filipi IV i Francës, në një kohë kur të dy kombet ndiheshin të kërcënuar nga agresioni i kurorës angleze nën sundimin e Eduardit I.
Kushtet e traktatit ishin të qarta: nëse njëra palë do të sulmohej nga Anglia, pala tjetër do të duhej të shpallte luftë dhe të pushtonte territor anglez për të lehtësuar trysninë mbi aleatin. Ishte një marrëveshje e bazuar mbi interesa të përbashkëta gjeopolitike, por edhe një urrejtje të përbashkët kundër një armiku të përbashkët.
Kjo aleancë u ripërtëri vazhdimisht gjatë shekujve XIV dhe XV, dhe mori kuptim të veçantë në disa momente kyçe të historisë evropiane. Një nga kulmet e saj u shënua më 1429, kur ushtarët skocezë, besnikë ndaj traktatit, i shkuan në ndihmë Zhan D’Arkës (Jeanne d’Arc) në Betejën e Orleanit. Kjo ndihmë ishte jetike për të kthyer fatin e luftës në favor të Francës gjatë Luftës Njëqindvjeçare, në një kohë kur Anglia kishte pushtuar pjesë të mëdha të territorit francez.
Skocezët luftuan krah për krah me francezët në shumë beteja, duke fituar respektin e tyre dhe duke ndërtuar një trashëgimi të përbashkët ushtarake. Në fakt, një nga komandantët më të besuar të Zhan D’Arkës ishte skocezi Sir John Stewart of Darnley, që u nderua me titullin “Constable of the Scottish Army in France”.
Rëndësia historike e Aleançës së Vjetër është e shumëfishtë: ajo shënon një nga rastet e para të një aleance të institucionalizuar ndërmjet dy shteteve evropiane, dhe u bë themel për një ndjesi solidariteti kulturore, ushtarake dhe politike midis Francës dhe Skocisë për më shumë se tre shekuj. Madje, edhe pas bashkimit të kurorës skoceze me atë angleze në 1603, kujtimi i kësaj aleance vazhdoi të ushqehet si simbol i qëndresës ndaj dominimit anglez.
Në histori, kjo aleancë nuk ishte thjesht një manovër strategjike. Ajo krijoi një lidhje identitare që i bëri skocezët dhe francezët të ndiheshin më pranë njëri-tjetrit në sfidat e kohës, dhe për shumë skocezë, ishte shprehja e një vullneti të palëkundur për të ruajtur lirinë dhe pavarësinë nga Anglia.
Përgatiti: L.Veizi