18 tetor 2011, pas 1,941 ditësh robërie
Përgatiti: Leonard Veizi
Pas pesë vitesh robëri në duart e Hamasit, Izraeli pranon një nga shkëmbimet më të mëdha të të burgosurve në historinë e tij. Historia e një ushtari që u kthye në simbol kombëtar.
Në mëngjesin e nxehtë të 25 qershorit 2006, një patrullë ushtarake izraelite pranë pikës kufitare Keren Shalom, në kufirin mes Izraelit dhe Rripit të Gazës, u sulmua papritur nga militantë palestinezë. Në përplasjen e armatosur që pasoi, dy ushtarë izraelitë mbetën të vrarë, ndërsa një tjetër, rreshteri 19-vjeçar Gilad Shalit, u zhduk pa gjurmë.
Pak orë më vonë, organizata Hamas do të konfirmonte se e kishte marrë peng ushtarin e ri, duke hapur një kapitull pesëvjeçar që do të mbahej mend si një nga sagat më dramatike të konfliktit izraelito-palestinez.
Tronditet Izraeli
Gilad Shalit, djalosh i qetë, bir i një familjeje të zakonshme izraelite, u bë brenda pak ditësh emri më i përmendur në mbarë vendin.
Qeveria izraelite reagoi me shpejtësi. Brenda pak ditësh, Tel Avivi nisi Operacionin “Summer Rains”, një ofensivë të gjerë ushtarake kundër objektivave të Hamasit në Gaza.
Dhjetëra liderë palestinezë u arrestuan, pikat kufitare u mbyllën, ndërsa avionët izraelitë bombarduan infrastrukturën e enklavës. Por as forca, as inteligjenca, nuk arritën ta gjenin pengun.
Shalit u zhduk nga sytë e botës — pa vizita nga Kryqi i Kuq, pa prova jete për vite me radhë.
Në Izrael, çështja e Gilad Shalit u kthye në një plagë kombëtare. Fotografia e tij — një djalë me trup të dobët dhe sy të butë, i veshur me uniformën e gjelbër ushtarake — u bë simbol i fëmijëve të Izraelit që shërbenin në ushtri. Çdo vit, përvjetori i rrëmbimit shënohej me marshime, manifestime, dhe peticione me sloganin “Kthejeni Giladin në shtëpi”. Prindërit e tij, Noam dhe Aviva Shalit, ngritën një kamp proteste përballë rezidencës së kryeministrit në Jerusalem, duke u bërë zëri moral i një kombi që ndiente se po humbiste një bir.
Ndërkohë, Hamas e përdorte pengmarrjen si mjet presioni politik, duke kërkuar lirimin e qindra të burgosurve palestinezë nga burgjet izraelite. Për Izraelin, kërkesat e tilla ishin të papranueshme. Për pesë vite me radhë, diplomacitë e Egjiptit, Turqisë, dhe më vonë të Katarit, tentuan ndërmjetësime të dështuara.
Marrëveshja
Në tetor të vitit 2011, pas një raundi të ri bisedimesh të ndërmjetësuara nga Egjipti, u arrit më në fund një marrëveshje e pazakontë: Izraeli do të lironte 1,027 të burgosur palestinezë dhe arabë, shumë prej të cilëve të dënuar për akte terroriste, në këmbim të lirimit të një ushtari të vetëm: Gilad Shalit.
Më 18 tetor 2011, pas 1,941 ditësh robërie, Shalit u dorëzua në duart e zyrtarëve egjiptianë dhe më pas iu dorëzua ushtrisë izraelite. Pamjet e tij, i zbehtë, i dobët, por i gjallë, u shpërndanë në mbarë botën. Në Izrael, njerëzit qanin dhe festonin njëkohësisht.
Ai u prit me nderime shtetërore, ndërsa flamujt valëviteshin në çdo rrugë.
Në Gaza, ndërkohë, turma të mëdha festonin lirimin e të burgosurve palestinezë. Ishte një moment që ndau Lindjen e Mesme në dy emocione të kundërta.
Polemika dhe reflektimi
Marrëveshja nuk kaloi pa polemika. Shumë izraelitë e përshkruan si një fitore morale, dëshmi e parimit se “Izraeli nuk i braktis njerëzit e tij”. Por kritikët e konsideruan një lëshim të rrezikshëm: lirimi i mbi një mijë të dënuarve mund të nxiste rrëmbime të tjera. Në fakt, disa prej personave të liruar u përfshinë më vonë sërish në aktivitet militant, çka ripërtëriu debatin mbi çmimin që një shtet duhet të paguajë për një jetë të vetme.
Pas kthimit të tij, Gilad Shalit u tërhoq nga vëmendja publike për disa vite. Ai rrëfeu më vonë se kishte kaluar periudha të rënda izolimi, frikë të përhershme dhe mungesë kontakti me botën e jashtme.
Me kalimin e viteve, ai nisi të punojë si gazetar dhe komentator sportiv, duke u përpjekur të jetojë një jetë normale në një vend ku emri i tij do të mbetet gjithmonë sinonim i durimit, shpresës dhe sakrificës.
Historia e Gilad Shalit është më shumë sesa një episod i konfliktit të përgjakshëm izraelito-palestinez.
Ajo është rrëfimi i një drame njerëzore universale — një familje që nuk dorëzohet, një shtet që lufton për një prej bijve të vet, dhe një popull që përpiqet të ruajë moralin në mes të dhunës dhe politikës.
Në fund, Shalit u kthye në shtëpi, por çmimi i lirisë së tij mbeti i diskutueshëm — një kujtesë e përhershme se në Lindjen e Mesme, edhe një jetë e vetme mund të peshojë sa fati i një kombi të tërë.
