Rënia e mitit “Concorde”, fundi në flakë i legjendës së qiellit

113 563 lexime

124,178FansaPëlqeje

25 korrik 2000 Fluturimi 4590

Nga Leonard Veizi

Ishte kulmi i teknologjisë ajrore. Elegant dhe rrëqethësisht i shpejtë. Quhej “Concorde”. Dhe për mbi 30 vjet fluturoi përtej Atlantikut, duke lidhur kontinentet në një kohë rekord. Por vetëm kaq: pas një epoke të shkëlqimit, ai u detyrua të dilte në pension, si një kampion që ndalet kur lavdia është ende e freskët. Sepse besohej se, për kohën që fluturoi, ai e kishte përmbushur ciklin e tij të jetës në ajër.

…Dhe tani, pas 22 vitesh, një kapitull i ri mund të jetë duke u hapur. Një avion i ri për transport pasagjerësh, i quajtur “Overtyrë”, i zhvilluar nga kompania amerikane “Bum Supersonik”, pritet të jetë pasardhësi i mundshëm i Concorde-it. Një përpjekje për të rikthyer epokën e fluturimeve supersonike, pas boshllëkut që la pas largimi nga qarkullimi i legjendës Concorde.

Avioni supersonik

“Concorde” ishte një avion komercial supersonik që bëri fluturimin e parë më 1969 dhe qëndroi në shërbim deri më 2003. Ai arrinte një shpejtësi dyfish më të madhe se ajo e zërit, duke u mundësuar pasagjerëve të përshkonin distanca të gjata për një kohë shumë më të shkurtër. Simbol i krenarisë dhe progresit inxhinierik të shekullit XX, Concorde përfaqësonte teknologjinë më të avancuar të kohës, por kishte edhe kosto të larta operative dhe ndikime të ndjeshme mjedisore, që përfundimisht çuan në tërheqjen e tij nga shërbimi.

Ky avion ishte një bashkëpunim britaniko-francez dhe u operua vetëm nga dy kompani ajrore: Air Franca dhe Air Britania. Gjatë fluturimit në lartësi 16 000 deri në 18 000 metra, Concorde arrinte shpejtësinë 2,04 Mach, ndërkohë që mbante nga 92 deri në 128 pasagjerë.

Filmi

“Concorde”-it iu bë një reklamë e paparë. Madje u investua që ai të ishte “aktori” kryesor i një filmi. “The Concorde… Airport ’79” është titulli i tij origjinal, por Televizioni Shqiptar e trasmetoi atë me nje version të shkurtuar si “Aeroport 79”. Ai është filmi i katërt dhe i fundit në serinë “Airport”, e cila përqendrohet në krizat dhe katastrofat e fluturimeve ajrore. Ky film u publikua në vitin 1979 dhe përqendrohet te një fluturim me avionin supersonik “Concorde”, një nga avionët më të shpejtë të kohës, i njohur për aftësinë e tij për të kaluar shpejtësinë e zërit.

Filmi u drejtua nga Deivid Louell Riç. Kasti i gjithë yjeve përfshin Xhorxh Kenedi, i cili u shfaq në të katër filmat nga seria e Aeroportit, dhe me Alen Delon, Susan Bleikli dhe Robert Vagner në rolet kryesore.

Në film, kompania ajrore përgatitet për një fluturim ndërkombëtar nga SHBA në Paris dhe më pas në Moskë. Gjatë këtij udhëtimi, një gazetare – e interpretuar nga Susan Bleikli – zbulon një komplot të rrezikshëm që përfshin një biznesmen të fuqishëm dhe armë ilegale. Ky biznesmen përpiqet të sabotojë fluturimin për të mbuluar veprimet e tij të paligjshme, duke vënë në rrezik jetën e pasagjerëve dhe ekuipazhit.

Aksionet përfshijnë disa tentativa për të rrëzuar avionin, me avionë luftarakë që e ndjekin dhe një raketë të lëshuar për të goditur avionin. Kapiteni, i luajtur nga Alen Delon, dhe ekuipazhi bëjnë përpjekje heroike për të shpëtuar pasagjerët. Dhe një avion tip “Concorde” ishte i gatshëm të bënte shumë akrobaci për t’i shpëtuar rrezikut, aq sa mund të besoje se ai kishte vetitë e një avioni luftarak dyvendësh.

Lexo edhe :  Gushti i zi dhe pyetja e madhe: Quo vadis, Shqipëri?

Filmi nuk pati sukses të madh kritik dhe u konsiderua si një përpjekje më e dobët krahasuar me filmat e mëparshëm të serisë “Airport.” Pavarësisht skenave të mëdha aksioni dhe prezencës së “Concorde”-it, filmi shpesh ironizohet për skenarin dhe aktrimin, dhe është parë më shumë si një aventurë “B movie” – që simblizon një film të lirë dhe të bërë keq, – sesa një thriller serioz.

Ndonëse u pasqyrua në mënyrë kritike dhe pati pak arkëtime në Amerikën e Veriut, filmi ishte një sukses komercial ndërkombëtarisht, duke fituar një total prej 65 milionë dollarësh me një buxhet prej 14 milionë dollarësh në prodhim.

Konkurenti

“Concorde” hyri në shërbim më 21 janar 1976. Fluturimet transatlantike ishin tregu kryesor. Por “Air France” dhe “British Airways” mbetën klientët e vetëm me shtatë korniza avioni secili.

Konkurrenti i tij i vetëm ishte prodhimi rus “Tupolev Tu-144”, që transportonte pasagjerë nga nëntori 1977 deri në një aksident në maj 1978. Një tjetër konkurrent i mundshëm, Boeing 2707, u anulua në 1971. Kështu që “Concodre” mbeti i vetëm.

Ndërkohë me avionin “Overture”, kompania amerikane “Boom Supersonic” synon të arrijë shpejtësi prej 1.7 Mach, me deri në 80 pasagjerë në bord dhe distanca mbi 6800 kilometra. Por fluturimi i tij i parë me pasagjerë vlerësohet të realizohet rreth vitit 2029.

Tragjedia

Më 25 korrik 2000, në pistën e aeroportit “Sharl de Gol” në Paris, krenaria më e madhe ajrore e Evropës u kthye në tmerr. Fluturimi 4590 i Air Francës, me destinacion Nju Jorkun, u rrëzua vetëm pak çaste pas ngritjes, duke marrë me vete 113 jetë njerëzish – 100 pasagjerë (shumica turistë gjermanë), nëntë anëtarë të ekuipazhit dhe katër persona në tokë. Brenda sekondash, krenaria supersonike u përfshi nga flakët dhe u përplas mbi një hotel në komunën Gonès, në periferi të Parisit.

Hetimet treguan se një copëz metali, e rënë më parë nga një avion tjetër, kishte mbetur në pistë dhe goditur gomën e përparme të Concorde-it. Shpërthimi i gomës çau një prej rezervuarëve të karburantit dhe shkaktoi një zjarr të menjëhershëm që përfshiu motorët. Me flakët që konsumonin krahun dhe pa mundësi për të fituar lartësi, avioni u rrëzua dy minuta pas ngritjes.

Ishte ky i vetmi aksident fatal në historinë 27-vjeçare të Concorde-it – një makinë fluturuese që përfaqësonte aleancën e teknologjisë me luksin, ëndrrën e njerëzimit për të udhëtuar më shpejt se zëri, për ta përshkuar Atlantikun për më pak se tre orë. Por, as ëndrrat më të guximshme nuk janë të paprekshme nga fati.

Ky aksident tragjik shënoi fillimin e fundit për epokën supersonike. Në vitin 2003, të dy flotat – britanike dhe franceze – u tërhoqën nga qarkullimi, duke i dhënë fund kësaj periudhe të jashtëzakonshme në historinë e aviacionit.

Epilogu

Ky nuk ishte thjesht një aksident ajror; ishte përplasja simbolike e teknologjisë me kufijtë e saj. Një kujtesë e dhimbshme se edhe arritjet më të lavdishme të njerëzimit mbeten të brishta. Dhe në heshtjen që pasoi, Concorde mbeti në kujtesën tonë jo vetëm si një mjet udhëtimi i jashtëzakonshëm, por si një mit i vërtetë i qiellit – që një ditë ra në tokë.

Të fundit

Shoferi humb kontrollin e mjetit, vdes e vogla e familjes

Një aksident i rëndë është shënuar pasditen e sotme në fshatin Zabel i Ulët të Drenasit. Sipas mediave kosovare, referuar...

Aksident në Lezhë, automjeti përfundon në parcelë! Raportohen të plagosur

Një aksident është shënuar mbrëmjen e sotme në dalje të qytetit të Lezhës. Sipas informacioneve të para mësohet se dy automjete janë përplasur me...

Rey Manaj shënon golin e parë në Emiratet e Bashkuara Arabe

Rey Manaj ka treguar potencialin e tij duke shënuar golin e parë me Al Sharjah, ekipin e ri ku kaloi në verë. Për 1/8...

“Serbia ju do!”, rrugët e Beogradit plot me urime ditëlindje për Lukashenkon

Të dielën rrugët e Beogradit dhe Novi Sadit në Serbi janë “pushtuar” nga billboard-e me urime për ditëlindjen e Presidentit të Bjellorusisë, diktatorit Aleksandër...

Tregu i real estate në Tiranë ka arritur pikun?

Tregu i pasurive të paluajtshme pritet të ndikohet nga masat kufizuese për kredinë për qëllime investimi dhe tendenca drejt stabilizimit e numrit të turistëve...

Lajme të tjera

Web TV