Free Porn





manotobet

takbet
betcart




betboro

megapari
mahbet
betforward


1xbet
teen sex
porn
djav
best porn 2025
porn 2026
brunette banged
Ankara Escort
1xbet
1xbet-1xir.com
1xbet-1xir.com
1xbet-1xir.com

1xbet-1xir.com
1xbet-1xir.com
1xbet-1xir.com

1xbet-1xir.com
1xbet-1xir.com
1xbet-1xir.com
1xbet-1xir.com
1xbet-1xir.com
1xbet-1xir.com
1xbet-1xir.com
betforward
betforward.com.co
betforward.com.co
betforward.com.co

betforward.com.co
betforward.com.co
betforward.com.co
betforward.com.co

betforward.com.co
betforward.com.co
betforward.com.co
betforward.com.co
betforward.com.co
betforward.com.co
betforward.com.co
deneme bonusu veren bahis siteleri
deneme bonusu
casino slot siteleri/a>
Deneme bonusu veren siteler
Deneme bonusu veren siteler
Deneme bonusu veren siteler
Deneme bonusu veren siteler
Cialis
Cialis Fiyat
deneme bonusu
padişahbet
padişahbet
padişahbet
deneme bonusu 1xbet وان ایکس بت 1xbet وان ایکس بت 1xbet وان ایکس بت 1xbet وان ایکس بت 1xbet وان ایکس بت 1xbet وان ایکس بت 1xbet وان ایکس بت 1xbet وان ایکس بت 1xbet 1xbet untertitelporno porno 1xbet وان ایکس بت 1xbet وان ایکس بت 1xbet وان ایکس بت 1xbet وان ایکس بت 1xbet وان ایکس بت 1xbet وان ایکس بت 1xbet وان ایکس بت 1xbet وان ایکس بت 1xbet 1xbet سایت شرط بندی معتبر 1xbet وان ایکس بت

Pasuria folklorike e një treve

113 563 lexime

124,178FansaPëlqeje

Nga Sazan Goliku

 

Puna mbi dyzetvjeçare e mbledhësit të folklorit, Fatos M. Rrapajt nga Vlora, na flet sa për një pasion e vullnet të fuqishëm e jetëgjatë, aq dhe për një dashuri të madhe e përkushtim të vetëdijshëm për thesaret e artit e të kulturës së popullit tonë.

Në hojet e arkivit të tij gjen mijëra vargje, faqe proze e materiale gjuhësore, historike e etnografike të qëmtuara e grumbulluara me durimin e bletës, në të katër anët e Shqipërisë, në fshatra e qytete, në male e fusha.

Një pasqyrë e pjesshme e kësaj pasurie na jepet në librin voluminoz “Këngë popullore nga Çamëria”, botim i Institutit të Kulturës Popullore. Vlera e kësaj pune shumëfishohet po të kemi parasysh se kjo krijimtari shpirtërore është vjelë nga njerëz që kanë qenë të detyruar të emigrojnë nga trojet e tyre shekullore dhe të vendosen në vende të ndryshme të Shqipërisë.

 

 

 

 

 

 

 

Si e tillë ajo vërtet është konservuar në kujtesën e çamëve të moshuar, po njëkohësisht do të humbasë shkallë-shkallë në kushtet e reja (sado të favorshme për kultivimin e folklorit të ri), ku jetojnë bartësit e trashëgimtarët e saj. Nga përmasat gati enciklopedike, nga pasuria autentike, nga larmia e shumanshmëria tematike e gjinore, ky libër është deri më sot thesari më i plotë i artit popullor të Çamërisë.

Fatos Rrapaj nuk ka ngurruar të mbledhë nga goja e popullit me aftësi e kompetencë profesionale, material artistik e kulturor me një diapazon të tillë që nis me fjalë e shprehje tipike çame, me toponiminë e antroponiminë dhe mbushet me rrëke gati të padukshme ritualesh, lodra fëmijësh, nina-nina, këngë rinie, argëtimi e dashurie, rite e valle dasmash, këngë humoristike e satirike, për të kaluar pastaj te legjendat e baladat, te këngët për ngjarje të njohura e të panjohura historike, për figura të shquara të historisë, për luftëtarë e martirë. Kësisoj na përfytyrohet në plan të gjerë të poetizuar jeta çame.

Nga kënga në këngë, nga faqja në faqe na shpalohet njëhershi si kronikë e si dramë, historia sa heroike aq edhe tragjike e Çamërisë, e pandarë nga përpjekjet e luftërat e mbarë popullit tonë.

Shpirti liridashës i shqiptarëve rrezaton në çdo këngë, i gërshetuar me ndjenjat atdhetare që janë motivi bazë i frymëzimit popullor edhe në epikën historike të kësaj treve. I kudondodhur ky motiv gjen shprehjen e sintetizuar në lajtmotivin “u shkrinë për liri, për flamurin kuqezi ose “për vatan, për Shqipëri”.

Pasqyrimi në vargje i luftërave të panumërta, planet, diplomacinë e intrigat të pushtuesve, përshkruhen ndeshje e lëvizje luftarake të mëdha e të vogla, po nuk harrohen as qëllimet e pikësynimet e hapura e të fshehta politike dhe ekonomike të armiqve. Ideja e unitetit të popullit ka gjetur mishërim në mjaft këngë të periudhave të ndryshme historike.

Si qortim e paralajmërim i hidhur tingëllojnë vargjet e këngës “Medet për vezir Alinë”, ku tregohet se si Marko Boçari këshillon Ali Pashë Tepelenën “të mblidhej me Bushatllinë për të bërë Shqipërinë” se “po s’u bëmë me ata/ Shqipëri për ne nuk ka/ do grihemi lakra, do këndojë qyqeja”. Përvoja popullore fliste me gojën e trimit të Sulit.

Kurse në vitet e Lidhjes Shqiptare të Prizrenit, thotë kënga nga Paramithia, i bën bashkimi edhe në Çamëri në sajë të përpjekjeve të atdhetarëve të tillë si Ibrahim Parga, i cili luajti një rol të rëndësishëm në atë krahinë për pajtimin e gjaqeve e hasmërive nën parullën “Çdo hasëm ta bëjmë vëlla”.

Rapsodi popullor si shprehës i zërit të masave popullore u drejtohet këtyre me thirrje të zjarrtë për t’i shtrënguar radhët si vëllezër. Ai dënon përçarjen e vëllavrasjen që e nxit dhe e ushqen armiku, duke u mbështetur sidomos në ndasitë fetare. Motoja e atdhetarit Lol Rrepani: S’e vret vëllai vëllanë”/ gjithë jeni shqiptarë” ushtonte në ndërgjegjen e çamëve si thirrje luftarake.

Këngët që i bëjnë jehonë luftës së përbashkët të shqiptarëve e të grekërve kundër të njëjtëve armiq, solidariteti i tyre, ndihma e pjesëmarrja e shqiptarëve në kryengritjen greke, përshkohen nga respekti e ndjenja e miqësisë për popullin fqinj, për trimërinë e shpirtin e tij liridashës, kurse shpërngulja e çamëve nga trojet shekullorë është një temë e motiv i dhimbshëm në poemën popullore të Çamërisë.

Në çdo varg kullon gjak e lot, dashuri e urrejtje, mall e brengë e pashërueshme: “Mos e dhëntë Perëndia/ Të ikim kah Çamëria/ Ç’ish të ikim kah shtëpia?/ Ç’ish t’i lëmë gjushrit në varre/ Me kurmet pa tretur fare”. Terrori e masakrat e gjeneralit fashist Napolon Zerva, armik i tërbuar i shqiptarëve, ishin më tepër se shtazore: “E pa dinjaja me si/ Ç’bë Zerva në Çamëri:/ Mbilli njerëzit në shtëpi/ I theri si bagëti/ Dhe grave që ishin me barrë/ Me thika në bark u ranë/ Ua morën jenët (fëmijët) gjallë/ Dhe ata me thikë i vranë”. Dhe tablove tragjike ua zë vendin kujtimi i dhimbshëm për vendin e dashur.”. Çamët duke ikur/ E duke luftuar/ Ngarkuar me plaçka/ Dhe foshnja në duar,/ Hodhën sitë prapa,/ Shtëpitë përvëluar,/ Ka gjylet e topit,/ Ullinjtë copëtuar./ Çamëri e shkretë/ Shumë u përvëlove,/ Çdo pëllëmbe tokë/ Me gjak e lëshove”.

Lexo edhe :  Luan Rama zbulon për takimet me Ismail Kadarenë në Paris në vitet ’90

Pas legjendës së Pirros së Epirit (një material ky i panjohur e me interes studimor për të parë vjetërsinë e shtrirjen e saj, si dhe vlerat folklorike e artistike) të bien veçanërisht në sy këngët për Ali Pashë Tepelenën e luftëtarët shqiptarë si Marko Boçari e Hasan Çapari, Ali Farmaqi e Bubulina, Zejnel Husa e Maksut Veli, Tahir Meta e Sabri Preveza, Spiro Çallëka e Alush Taka dhe dhjetëra e dhjetëra të tjerë.

Me respekt e nderim të veçantë u këndohet edhe figurave të grave luftëtare si Merushe Ismailit (“E shkove jetën hajdute,/ Nat’ e ditë palla mbi supe), Daije Sakos (“Daije mos vetëtimë… Daije të lumtë dora/ sa plumba të shkrep revola/ aq dushman rrokullon”), apo mësueses pa emër, që populli e quan “Bila abetare” dhe “Lulja shqiptare”.

Këto figura janë konceptuar të pashkëputura nga masat popullore, atyre u këndohet pikërisht si udhëheqës masave, si shprehës të aspiratave e idealeve të popullit kryengritës.

Krahas luftërave për çlirim kombëtar një vend të dukshëm e të rëndësishëm në jetën e shqiptarëve zënë dhe përpjekjet për drejtësi e përparim shoqëror, revoltat e ndeshjet klasore, që kanë qenë të pashkëputura nga aspiratat për liri. Muza popullore ka qenë mjaft e ndjeshme ndaj dukurive të tilla.

Për këtë flasin këngët e forta e dramatike, sidomos për “hajdutët”, ose “firanët” e maleve. Në këtë vëllim, këngët për Bilbilejtë e Labërisë, Lul Mankën, Met Zhotin, Zeqo Kipën, Mehmet Hysenin, Lul Çaparin e shumë të tjerë, flasin hapur për karakterin klasor të revoltës së tyre, qoftë dhe individuale: “Bilbilenj more firarë/ s’latë belerë pa vrarë/.

Një nga vlerat e veçanta të kësaj përmbledhjeje qëndron te këngët që pasqyrojnë marrëdhënie shoqërore. Kështu në mjaft këngë gjejmë ngjarje të jashtëzakonshme e më se të zakonshme, të dhimbshme e për të qeshur, mënyra e fatkeqësi natyrore, shakara e ndodhi të çuditshme.

Me krenari i përgjigjet Hajrija Milazimit turk që i binte më qafë e donte ta mashtronte: “Shko dhromit (rrugës) more aga/ u jam vajzë fukara/ rriturë me lakra/ dhe nuk shitem për para… Ti në je burrë me mendë/ ik e shko në rrugën tënde./ Ndryshe t’ hedh trutë në erë/ të venë ment dhe të tjerë”. Qëndrimi i prerë sa moral aq dhe klasor i popullit në këngën “Lirë ti na jesh, po bakër u bëre” duket në frymën shpotitëse e përbuzjen ndaj një vajze që pranoi të bëhet “jarane” e beut dhe imitonte zakonet e parisë. Zemërimi i rapsodit arrin deri në mallkim: “Të raftë një pikë,/ turpërove fshanë!”.

Një ushtar shqiptar nga Tetova “për një bacë që i ra” oficeri turk, ngre pushkën dhe e vret në vend. Dhe zinxhiri i këngëve vazhdon e të duket se s’ka fund. Lirika e kësaj përmbledhjeje vezullon si një mozaik shumëngjyrësh, që ashtu si mbarë lirika e folklorit tonë, të mahnit me freskinë e gjallërinë jetësore, me transparencën e sensibilitetin e rrallë poetik, me pasurinë gjinore e tematike, që janë reflekse të një bote të begatë shpirtërore, e cila buron vlera të vërteta jetësore dhe estetike.

Megjithëse kemi të bëjmë me këngë të krijuara e të kënduara në Çamëri, në to hyjnë pothuaj të gjitha trevat shqiptare. Përmenden natyrshëm Korça e Vuçiterni, Tetova e Tivari, Berati, Shkodra e Vlora, ashtu si hyn emra vendesh e qytetesh të botës ku ka shkuar, luftuar ose jetuar shqiptari, apo jepen si informacion për ngjarje e ndodhi të ndryshme që kanë tërhequr vëmendjen e trevave të tjera shqiptare janë kushtëzuar e përcaktuar nga veçoritë lokale të kësaj krahine dhe të unitetit etnik e shpirtëror të mbarë popullsisë shqiptare.

Për këtë flasin hapur motërzimet e legjendave, të ritmeve e këngëve, mendësia e zakonet e njëjta, konceptimi e strukturat poetike të përbashkëta, deri te “klishetë” e frazeologjia unike.

Të fundit

Profesori i shkencave politike: Atentati ndaj Trumpit do të ketë pasoja

Atentati ndaj kandidatit të pritur republikan për president të Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, do të shkaktojë pasoja politike...

Rukola, arsyet pse duhet ta konsumoni

Rukola konsiderohet një nga ushqimet me më shumë vlera ushqyese që mund të hani. Rukola nuk ka qenë shumë e njohur për shqiptarët, gjë...

Kiara Tito poston foto me vjehrrën, komenti i Luit tërheq vëmendjen e të gjithëve

Prej ditësh familja Ejlli, Kiara, Lui dhe Luna, është duke shijuar pushimet në Turqi. Pjesë e tyre është bërë dhe nëna e Luizit. Çifti ka...

Francezja lind fëmijën në ambulancë në Korçë

Një franceze e martuar në Korçë ka lindur fëmijën e saj në ambulancë duke shkuar drejt martenitetit të këtij qyteti. Sipas mjekëve të martenitetit, 19...

Pas daljes nga BBV nuk flet më me çiftin?! Elvis Myrtaj tregon si qëndron e vërteta…

Ish-banori i Big Brother VIP, Elvis Myrtaj ka qenë së fundmi pjesë e panelit të Top Arena në Top Channel. Ai zbuloi të vërtetën e...

Lajme të tjera

Web TV